یۆجە آللاهئن مۆکافات واعادئ دۆنیادا کندیسینە شیرک قۇشمادان مۆمینجە یاشایئپ حایاتئنئ صالیح عامللرلە گۆزللشتیرنلر ایچیندیر. آللاها اۇرتاق قۇشانلار ایچین آحیرتتە گری دؤنۆشۆ اۇلمایان درین پیشمانلئقلاردان باشقا بیر شەی یۇقتور. شیرک قۇشان کافیرلرین عاقئبتلری چۇق قۇرقونچ اۇلاجاقتئر. شیرک بۆتۆن اوموتلارئ یۇق أدن اینسانلارئ سەودیکلریندن قۇپاران أن بۆیۆک سوچتور وە ألبتتە جزاسئ دا بیر اۇ قادار آغئردئر.
1. مۆشریکلرین اؤلۆم آنئ
آللاها اۇرتاق قۇشان کافیرلرین اؤلۆمۆ هیچ قۇلای اۇلمایاجاقتئر. آللاها ایفتیرا آتماسئ وە اۇنونلا بیرلیکتە باشقالارئندان مدد اومماسئنئن بدلینی داحا اؤلۆم آنئندا اؤدەمەیە باشلایاجاقلاردئر:
وَلَوْ تَرَى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ ﴿۵۰﴾ ذَلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ﴿۵۱﴾ كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿۵۲﴾ ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّرًا نِعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَأَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿۵۳﴾ (سورة الأنفال)
ملکلر یۆزلرینە وە آرقالارئنا ووراراق وە؛ “تادئن یاقئجئ جهننم عاذابئنئ” (دیەرک) اۇ کافیرلرین جانلارئنئ آلئرکن اۇنلارئ بیر گؤرسەیدین! ایشتە بو، أللرینیزلە یاپتئغئنئز یۆزۆندندیر، یۇقسا آللاە قوللارا ظولمەدیجی دگیلدیر. (بونلارئن گیدیشاتئ) طئبقئ فیرعاوون عائیلەسی وە اۇنلاردان اؤنجەکیلرین گیدیشاتئ گیبیدیر. (اۇنلار دا) آللاهئن آیتلرینی اینکار أتمیشلردی دە، آللاە اۇنلارئ گۆناەلارئ سببییلە یاقالامئشتئ. آللاە گۆچلۆدۆر. اۇنون جزاسئ شیددتلیدیر. (أنفال سورەسی؛ 50-53)
فَكَيْفَ إِذَا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ ﴿۲۷﴾ ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا مَا أَسْخَطَ اللَّهَ وَكَرِهُوا رِضْوَانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ ﴿۲۸﴾ (سورة محمد)
ملکلر اۇنلارئن یۆزلرینە وە سئرتلارئنا ووراراق جانلارئنئ آلئرکن دوروملارئ ناسئل اۇلاجاق! بونون سببی، اۇنلارئن آللاهئ غاضابلاندئران شەیلرین آردئنجا گیتمەسی وە اۇنو راضئ أدەجک شەیلردن حۇشلانماماسئدئر. بو یۆزدن آللاە اۇنلارئن ایشلرینی بۇشا چئقارمئشتئر. (موحاممد سورەسی؛ 27-28)
فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ أُولَئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتَابِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوا أَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ ﴿۳۷﴾ (سورة الأعراف)
آللاها ایفتیرا أدن یا دا اۇنون آیتلرینی یالانلایاندان داحا ظالیم کیمدیر! اۇنلارئن کیتابتاکی ناصیبی کندیسینە أریشەجکتیر. سۇنوندا ألچیلریمیز (ملکلر) گلیپ جانلارئنئ آلئرکن؛ “آللاە ایلە بیرلیکتە یالوارماقتا اۇلدوقلارئنئز نەرەدە؟” دەرلر. (اۇنلار دا؛) “بیزدن سئوئشئپ گیتتیلر،” دەرلر. وە کافیر اۇلدوغونا دائیر کندی عالەیهینە شاهیدلیک أدرلر. (آعراف سورەسی؛ 37)
2. مۆشریکلرین حساب گۆنۆ دورومو
مۆشریکلر درین بیر پیشمانلئق ایچیندە یاردئمسئز یاپایالنئز قالاجاقلاردئر:
وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَى كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَتَرَكْتُمْ مَا خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ وَمَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَا كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ ﴿۹۴﴾ (سورة الأنعام)
یمین اۇلسون، سیزی ایلک یاراتتئغئمئزداکی گیبی یاپایالنئز /تکر تکر بیزە گلدینیز. سیزە وریپ دالدئردئغئمئز شەیلری دە سئرتلارئنئزئن آرقاسئندا بئراقتئنئز. سیزینلە ایلگیلی حوصوصلاردا اۇرتاقلار اۇلدوغونو ساندئغئنئز شفاعاتچئلارئنئزئ دا یانئنئزدا گؤرمۆیۇروز. یمین اۇلسون، قۇپتو آرامئزداکی تۆم بوغلار وە اوزاقلاشئپ قایبۇلدو یانئنئزدان اۇ بیر شەی ساندئغئنئز. (أنعام سورەسی؛ 94)
الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمَنِ وَكَانَ يَوْمًا عَلَى الْكَافِرِينَ عَسِيرًا ﴿۲۶﴾ وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا ﴿۲۷﴾ يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا ﴿۲۸﴾ لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءَنِي وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِلْإِنْسَانِ خَذُولًا ﴿۲۹﴾ (سورة الفرقان)
ایشتە اۇ گۆن، گرچک مۆلک (حۆکۆمرانلئق) چۇق مرحامتلی اۇلان آللاهئندئر. کافیرلر ایچین دە پک چتین بیر گۆندۆر اۇ. اۇ گۆن، ظالیم کیمسە (پیشمانلئقتان) أللرینی ائسئرئپ شؤیلە دەر: کشکە اۇ پەیغامبرلرلە بیرلیکتە بیر یۇل توتسایدئم! یازئق بانا! کشکە فالانجایئ (باطئل یۇلجوسونو) دۇست أدینمەسەیدیم! چۆنکی ذیکیر (قورئان) بانا گلمیشکن اۇ، حاقیقاتن بنی اۇندان ساپتئردئ. شەیطان اینسانئ یۆز اۆستۆ بئراقئپ رذیل رۆسوا أدر. (فورقان سورەسی؛ 26-29)
يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا ﴿۶۶﴾ وَقَالُوا رَبَّنَا إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءَنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا ﴿۶۷﴾ رَبَّنَا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذَابِ وَالْعَنْهُمْ لَعْنًا كَبِيرًا ﴿۶۸﴾ (سورة الأحزاب)
یۆزلرینین آتشە أوریلیپ چەوریلەجگی گۆن، دەرلر کی: “أیواەلار بیزە! کشکە آللاها ایطاعات أتسەیدیک وە رسولە ایطاعات أتسەیدیک.” وە دەدیلر کی: “راببیمیز! گرچکتن بیز، أفندیلریمیزە وە بۆیۆکلریمیزە ایطاعات أتتیک. بؤیلەجە اۇنلار بیزی یۇلدان ساپتئرمئش اۇلدولار. راببیمیز! اۇنلارا عاذابتان ایکی قاتئنئ ور وە بۆیۆک بیر لاعنت ایلە لاعنت أت.” (آحزاب سورەسی؛ 66-68)
دۆنیادا یاپتئغئ ایی ایشلرین فایداسئنئ گؤرەمەیەجکلردیر:
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالًا ﴿۱۰۳﴾ الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًا ﴿۱۰۴﴾ أُولَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَزْنًا ﴿۱۰۵﴾ (سورة الکهف)
دە کی: “عامللری أن چۇق بۇشا گیدنلری سیزە بیلدیرەلیم می؟ اۇنلارئن دۆنیا حایاتئندا چالئشمالارئ بۇشا گیتمیشتیر. اۇیسا اۇنلار گۆزل ایشلر یاپتئغئنئ سانیۇرلاردئ. ایشتە اۇنلار، راببینین آیتلرینی وە اۇنون حوضورونا چئقاجاغئنئ اینکار أتمیشلردی دە بو یۆزدن اییلیک یاپتئغئ بۆتۆن عامللری بۇشا گیتمیشتیر. آرتئق قئیامت گۆنۆ اۇنلار ایچین هیچبیر اؤلچۆ توتتورمایئز.” (کهف سورەسی؛ 103-105)
یۇق اۇلوپ تۇپراق حالینە گلمەیی ایستەیەجکلردیر:
إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَابًا ﴿۴۰﴾ (سورة النبأ)
بیز سیزی یاقئن بیر عاذاب ایلە اویاردئق. اۇ گۆن کیشی أللرینین نە تاقدیم أتتیگینە باقاجاق وە کافیر دیەجک کی: “آە نە اۇلایدئ، بن بیر تۇپراق اۇلایدئم.” (نبە سورەسی؛ 40)
وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ ﴿۲۵﴾ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ ﴿۲۶﴾ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ ﴿۲۷﴾ مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيَهْ ﴿۲۸﴾ هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيَهْ ﴿۲۹﴾ خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ﴿۳۰﴾ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ﴿۳۱﴾ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ ﴿۳۲﴾ إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ ﴿۳۳﴾ وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ ﴿۳۴﴾ فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ ﴿۳۵﴾ وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ ﴿۳۶﴾ لَا يَأْكُلُهُ إِلَّا الْخَاطِئُونَ ﴿۳۷﴾ (سورة الحاقة)
کیتابئ سۇل طارافئندان وریلن ایسە دەر کی: “کشکە کیتابئم وریلمەسەیدی دە، حسابئمئن نە اۇلدوغونو بیلمەسەیدیم. نە اۇلوردو اۇ اؤلۆم، ایش بیتیریجی اۇلسایدئ. مالئم بانا هیچ فایدا ورمەدی. گۆجۆم دە بندن یۇق اۇلوپ گیتتی.” (زبانیلرە شؤیلە دەنیر:) “اۇنو یاقالایئن دا باغلایئن! سۇنرا جهننمە آتئن اۇنو! سۇنرا دا بۇیو یتمیش آرشئن زینجیر ایچریسیندە اۇنو اۇرایا سۇقون! چۆنکی اۇ، بۆیۆک آللاها اینانمئیۇردو. یۇقسولا یەدیرمەیە تشویق أتمییۇردو. بو سببلە بوگۆن بورادا اۇنون جاندان بیر دۇستو یۇقتور. بیر ایریندن باشقا ییەجک دە یۇق. اۇنو گۆناهکارلاردان باشقاسئ یەمز. (حاققا سورەسی؛ 25-37)
