دۆنیادا یاپتئغئ ایی ایشلرین فایداسئنئ گؤرەمەیەجکلردیر:
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالًا ﴿۱۰۳﴾ الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعًا ﴿۱۰۴﴾ أُولَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَزْنًا ﴿۱۰۵﴾ (سورة الکهف)
دە کی: “عامللری أن چۇق بۇشا گیدنلری سیزە بیلدیرەلیم می؟ اۇنلارئن دۆنیا حایاتئندا چالئشمالارئ بۇشا گیتمیشتیر. اۇیسا اۇنلار گۆزل ایشلر یاپتئغئنئ سانیۇرلاردئ. ایشتە اۇنلار، راببینین آیتلرینی وە اۇنون حوضورونا چئقاجاغئنئ اینکار أتمیشلردی دە بو یۆزدن اییلیک یاپتئغئ بۆتۆن عامللری بۇشا گیتمیشتیر. آرتئق قئیامت گۆنۆ اۇنلار ایچین هیچبیر اؤلچۆ توتتورمایئز.” (کهف سورەسی؛ 103-105)
یۇق اۇلوپ تۇپراق حالینە گلمەیی ایستەیەجکلردیر:
إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَابًا ﴿۴۰﴾ (سورة النبأ)
بیز سیزی یاقئن بیر عاذاب ایلە اویاردئق. اۇ گۆن کیشی أللرینین نە تاقدیم أتتیگینە باقاجاق وە کافیر دیەجک کی: “آە نە اۇلایدئ، بن بیر تۇپراق اۇلایدئم.” (نبە سورەسی؛ 40)
وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ ﴿۲۵﴾ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ ﴿۲۶﴾ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ ﴿۲۷﴾ مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيَهْ ﴿۲۸﴾ هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيَهْ ﴿۲۹﴾ خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ﴿۳۰﴾ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ﴿۳۱﴾ ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ ﴿۳۲﴾ إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ ﴿۳۳﴾ وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ ﴿۳۴﴾ فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ ﴿۳۵﴾ وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ ﴿۳۶﴾ لَا يَأْكُلُهُ إِلَّا الْخَاطِئُونَ ﴿۳۷﴾ (سورة الحاقة)
کیتابئ سۇل طارافئندان وریلن ایسە دەر کی: “کشکە کیتابئم وریلمەسەیدی دە، حسابئمئن نە اۇلدوغونو بیلمەسەیدیم. نە اۇلوردو اۇ اؤلۆم، ایش بیتیریجی اۇلسایدئ. مالئم بانا هیچ فایدا ورمەدی. گۆجۆم دە بندن یۇق اۇلوپ گیتتی.” (زبانیلرە شؤیلە دەنیر:) “اۇنو یاقالایئن دا باغلایئن! سۇنرا جهننمە آتئن اۇنو! سۇنرا دا بۇیو یتمیش آرشئن زینجیر ایچریسیندە اۇنو اۇرایا سۇقون! چۆنکی اۇ، بۆیۆک آللاها اینانمئیۇردو. یۇقسولا یەدیرمەیە تشویق أتمییۇردو. بو سببلە بوگۆن بورادا اۇنون جاندان بیر دۇستو یۇقتور. بیر ایریندن باشقا ییەجک دە یۇق. اۇنو گۆناهکارلاردان باشقاسئ یەمز. (حاققا سورەسی؛ 25-37)
آللاها دۆنیایا گری دؤندۆرمەسی ایچین یالواراجاقلار، آنجاق هیچبیر ماعذرتی دیققاتا آلئنمایاجاق وە آللاە اۇنلارلا قۇنوشمایاجاقتئر:
وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقَالُوا يَا لَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿۲۷﴾ بَلْ بَدَا لَهُمْ مَا كَانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَلَوْ رُدُّوا لَعَادُوا لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ ﴿۲۸﴾ (سورة الأنعام)
آتشین اۆستۆندە دوردورولدوغوندا اۇنلارئ بیر گؤرسن، دەرلر کی: “کشکە (دۆنیایا بیر داحا) گری چەوریلسەیدیک دە راببیمیزین آیتلرینی یالانلاماسایدئق وە مۆمینلردن اۇلسایدئق.” حایئر، اؤنجەدن ساقلئ توتتوقغو کندیسینە آچئقلاندئ. شاید (دۆنیایا) گری چەوریلسەلر بیلە، کندیسیندن ساقئندئرئلدئغئ شەیلرە شۆبهەسیز یینە دؤنەجکلردیر. چۆنکی اۇنلار، گرچکتن کافیرلردیر. (أنعام سورەسی؛ 27-28)
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۱۷۴﴾ (سورة البقرة)
آللاهئن ایندیردیگی کیتابتان بیر شەیی گؤز آردئ أدیپ ساقلایانلار وە اۇنونلا دگری آز (بیر شەیی) ساتئن آلانلار؛ اۇنلارئن یەدیکلری، قارئنلارئندا آتشتن باشقاسئ دگیلدیر. آللاە قئیامت گۆنۆ اۇنلارلا قۇنوشماز وە اۇنلارئ آرئندئرماز. وە اۇنلار ایچین آجئ بیر عاذاب واردئر. (باقارا سورەسی؛ 174)
إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۷۷﴾ (سورة آل عمران)
آللاهئن عاهدینی وە یمینلرینی آز بیر دگرە قارشئلئق ساتانلار… ایشتە اۇنلار؛ اۇنلار ایچین آحیرتتە هیچبیر پای یۇقتور، قئیامت گۆنۆندە آللاە اۇنلارلا قۇنوشماز، اۇنلارئ گؤزتمز وە اۇنلارئ آرئندئرماز. وە اۇنلار ایچین آجئ بیر عاذاب واردئر. (آلی عیمران سورەسی؛ 77)
مۆشریکلرین صوراتلارئ قارارتئلاجاق، کؤر وە رذیل دوروما دۆشۆرۆلەجکلردیر:
وَأَتْبَعْنَاهُمْ فِي هَذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ هُمْ مِنَ الْمَقْبُوحِينَ ﴿۴۲﴾ (سورة القصص)
بو دۆنیا حایاتئندا اۇنلارئن آرقاسئنا لاعنت دۆشۆردۆک؛ قئیامت گۆنۆندە ایسە، اۇنلار چیرکینلشتیریلمیش اۇلانلاردئر. (قاصاص سورەسی؛ 42)
وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌ ﴿۴۰﴾ تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ ﴿۴۱﴾ أُولَئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ ﴿۴۲﴾ (سورة عبس)
وە اۇ گۆن، اؤیلە یۆزلر دە واردئر کی، اۆزەرینی تۇز بۆرۆمۆشتۆر. بیر قارارتئ سارئپ قاپلامئشتئر. ایشتە اۇنلار دا کافیر، فاجیر اۇلانلاردئر. (عابەسە سورەسی؛ 40-42)
وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْمُتَكَبِّرِينَ ﴿۶۰﴾ (سورة الزمر)
قئیامت گۆنۆ، آللاها قارشئ یالان سؤیلەینلرین یۆزلرینین قاپقارا اۇلدوغونو گؤرۆرسۆن. بۆیۆکلننلر ایچین جهننمدە بیر قۇناقلاما یری می یۇق؟ (زۆمر سورەسی؛ 60)
… وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّا مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا ﴿۹۷﴾ (سورة الإسراء)
… قئیامت گۆنۆ، بیز اۇنلارئ یۆزۆقۇیون کؤرلر، دیلسیزلر وە ساغئرلار اۇلاراق حاشرەدریز. اۇنلارئن بارئنما یری جهننمدیر؛ آتشی سۆکون بولدوقچا چئلغئن آلەوینی اۇنلارا آرتتئرئرئز. (ایسرا سورەسی؛ 97)
3. مۆشریکلرین حساب سۇنراسئ حاللری
مۆشریکلرین بۆتۆن عامللری بۇشا گیتتیگی گیبی آحیرتتە واراجاغئ یردە جهننم آتشی اۇلاجاقتئر. آللاها اۇرتاق قۇشمانئن وە اۇنون آیتلرینی گؤرمزدن گلنین قارشئلئغئ آتش ایچیندە قئورانماق اۇلاجاقتئر:
هَذَانِ خَصْمَانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِنْ نَارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُءُوسِهِمُ الْحَمِيمُ ﴿۱۹﴾ يُصْهَرُ بِهِ مَا فِي بُطُونِهِمْ وَالْجُلُودُ ﴿۲۰﴾ وَلَهُمْ مَقَامِعُ مِنْ حَدِيدٍ ﴿۲۱﴾ كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيهَا وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ ﴿۲۲﴾ (سورة الحج)
اۇنو اینکار أدنلر ایچین آتشتن ألبیسەلری بیچیلمیشتیر. باشلارئنئن اۆستۆندن قاینار سو دؤکۆلۆر. بونونلا، قارئنلارئنداکی وە دریلری أریتیلیر. بیر دە بونلارا دمیردن قامچئلار واردئر. اوغرادئغئ غامدان (دۇلایئ) اۇرادان نە زامان چئقماق ایستەسەلر، هر دفعاسئندا اۇرایا گری چەوریلیرلر: “یاقئجئ عاذابئ تادئن!” دەنیر. (حاج سورەسی؛ 19-22)
هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ ﴿۱﴾ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌ ﴿۲﴾ امِلَةٌ نَاصِبَةٌ ﴿۳﴾ تَصْلَى نَارًا حَامِيَةً ﴿۴﴾ تُسْقَى مِنْ عَيْنٍ آنِيَةٍ ﴿۵﴾ لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ ﴿۶﴾ لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ ﴿۷﴾ (سورة الغاشیة)
اۇ هر شەیی قوشاتاجاق اۇلان قئیامتین حابری سانا گلدی می؟ یۆزلر وار کی، اۇ گۆن أگیلمیش، ذیللتە بۆرۆنمۆشتۆر. چالئشمئش، یۇرولموشتور. قئزئشمئش بیر آتشە گیرر. اۇنلارا قئزغئن قایناقتان سو وریلیر. اۇنلار ایچین قورو بیر دیکندن باشقا ییەجک دە یۇقتور. اۇ دا نە بسلەر نە دە آچلئغئ گیدریر. (غاشیە سورەسی؛ 1-7)
إِنَّ شَجَرَتَ الزَّقُّومِ ﴿۴۳﴾ طَعَامُ الْأَثِيمِ ﴿۴۴﴾ الْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ ﴿۴۵﴾ كَغَلْيِ الْحَمِيمِ ﴿۴۶﴾ خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاءِ الْجَحِيمِ ﴿۴۷﴾ ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ ﴿۴۸﴾ ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ ﴿۴۹﴾ إِنَّ هَذَا مَا كُنْتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ ﴿۵۰﴾ (سورة الدخان)
گرچکتن زاققوم آغاجئ گۆناهکارلارئن ییمگیدیر. اۇ، أریمیش باقئر گیبی قارئنلارئندا قاینار. سئجاق دویون قایناماسئ گیبیدیر. آللاە ملکلرە شؤیلە أمرەدر: “شونو توتون دا جهننمین اۇرتاسئنا سۆرۆکلەیین. سۇنرا اۇنون باشئنئن اۆستۆنە قاینار سو عاذابئندان دؤکۆن!” اۇنا شؤیلە دەنیر: “تات باقالئم عاذابئ! حانئ سن کندینە گؤرە چۇق گۆچلۆ وە چۇق اۆستۆندۆن. ایشتە سیزین اینکار أدیپ دوردوغونوز شەی بودور.” (دوحان سورەسی؛ 43-50)
