3. مۆشریکلرین حساب سۇنراسئ حاللری
مۆشریکلرین بۆتۆن عامللری بۇشا گیتتیگی گیبی آحیرتتە واراجاغئ یردە جهننم آتشی اۇلاجاقتئر. آللاها اۇرتاق قۇشمانئن وە اۇنون آیتلرینی گؤرمزدن گلنین قارشئلئغئ آتش ایچیندە قئورانماق اۇلاجاقتئر:
هَذَانِ خَصْمَانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِنْ نَارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُءُوسِهِمُ الْحَمِيمُ ﴿۱۹﴾ يُصْهَرُ بِهِ مَا فِي بُطُونِهِمْ وَالْجُلُودُ ﴿۲۰﴾ وَلَهُمْ مَقَامِعُ مِنْ حَدِيدٍ ﴿۲۱﴾ كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيهَا وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ ﴿۲۲﴾ (سورة الحج)
اۇنو اینکار أدنلر ایچین آتشتن ألبیسەلری بیچیلمیشتیر. باشلارئنئن اۆستۆندن قاینار سو دؤکۆلۆر. بونونلا، قارئنلارئنداکی وە دریلری أریتیلیر. بیر دە بونلارا دمیردن قامچئلار واردئر. اوغرادئغئ غامدان (دۇلایئ) اۇرادان نە زامان چئقماق ایستەسەلر، هر دفعاسئندا اۇرایا گری چەوریلیرلر: “یاقئجئ عاذابئ تادئن!” دەنیر. (حاج سورەسی؛ 19-22)
هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ ﴿۱﴾ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌ ﴿۲﴾ امِلَةٌ نَاصِبَةٌ ﴿۳﴾ تَصْلَى نَارًا حَامِيَةً ﴿۴﴾ تُسْقَى مِنْ عَيْنٍ آنِيَةٍ ﴿۵﴾ لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ ﴿۶﴾ لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ ﴿۷﴾ (سورة الغاشیة)
اۇ هر شەیی قوشاتاجاق اۇلان قئیامتین حابری سانا گلدی می؟ یۆزلر وار کی، اۇ گۆن أگیلمیش، ذیللتە بۆرۆنمۆشتۆر. چالئشمئش، یۇرولموشتور. قئزئشمئش بیر آتشە گیرر. اۇنلارا قئزغئن قایناقتان سو وریلیر. اۇنلار ایچین قورو بیر دیکندن باشقا ییەجک دە یۇقتور. اۇ دا نە بسلەر نە دە آچلئغئ گیدریر. (غاشیە سورەسی؛ 1-7)
إِنَّ شَجَرَتَ الزَّقُّومِ ﴿۴۳﴾ طَعَامُ الْأَثِيمِ ﴿۴۴﴾ الْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ ﴿۴۵﴾ كَغَلْيِ الْحَمِيمِ ﴿۴۶﴾ خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاءِ الْجَحِيمِ ﴿۴۷﴾ ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ ﴿۴۸﴾ ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ ﴿۴۹﴾ إِنَّ هَذَا مَا كُنْتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ ﴿۵۰﴾ (سورة الدخان)
گرچکتن زاققوم آغاجئ گۆناهکارلارئن ییمگیدیر. اۇ، أریمیش باقئر گیبی قارئنلارئندا قاینار. سئجاق دویون قایناماسئ گیبیدیر. آللاە ملکلرە شؤیلە أمرەدر: “شونو توتون دا جهننمین اۇرتاسئنا سۆرۆکلەیین. سۇنرا اۇنون باشئنئن اۆستۆنە قاینار سو عاذابئندان دؤکۆن!” اۇنا شؤیلە دەنیر: “تات باقالئم عاذابئ! حانئ سن کندینە گؤرە چۇق گۆچلۆ وە چۇق اۆستۆندۆن. ایشتە سیزین اینکار أدیپ دوردوغونوز شەی بودور.” (دوحان سورەسی؛ 43-50)
مۆشریک کافیرلر جهننمین ایچیندە یالواراجاقلار، تارتئشاجاقلار، بونالاجاقلار؛ آنجاق هیچ کیمسە یاردئمئنا یتیشمەیەجک:
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا ﴿۵۶﴾ (سورة النساء)
شۆبهەسیز کی، آیتلریمیزی اینکار أدنلری آتشە سۇقاجاغئز. دریلری پیشتیکچە عاذابئ دویسونلار دییە، کندیسینە باشقا دریلر ورەجگیز. موحاققاق کی، آللاە عازیزدیر وە حاکیمدیر. (نیسا سورەسی؛ 56)
وَنَادَى أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكَافِرِينَ ﴿۵۰﴾ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنْسَاهُمْ كَمَا نَسُوا لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هَذَا وَمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ ﴿۵۱﴾ (سورة الأعراف)
جهننمدەکیلر جننتتەکیلرە: “بیزە بیرآز سو آقئتئن وەیا آللاهئن سیزە وردیگی رئزئقتان بیزە دە ورین.” دییە سسلنیرلر. جننتتەکیلر دە: “آللاە، بونلارئن ایکیسینی دە کافیرلرە حارام قئلدئ.” دەرلر. اۇنلار کی، دینینی بیر أگلنجە وە اۇیون یرینە قۇیدولار وە دۆنیا حایاتئ کندیسینی آلداتتئ. اۇنلار بوگۆنە قاووشاجاغئنئ ناسئل اونوتتولار وە آیتلریمیزی ناسئل اینکار أتتیلرسە، بیز دە بوگۆن اۇنلارئ بؤیلە اونوتوروز. (آعراف سورەسی؛ 50-51)
يَتَجَرَّعُهُ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُ وَيَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِنْ وَرَائِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ ﴿۱۷﴾ (سورة إبراهیم)
آردئندان دا جهننم واردئر، اۇرادا کندیسینە ایرینلی سو ایچیریلەجکتیر. اۇنو یودوم یودوم ایچەجک، فاقاط یوتامایاجاقتئر. اؤلۆم اۇنا هر طارافتان گلدیگی حالدە اؤلمەیەجکتیر. آرقاسئندان دا چتین بیر عاذاب گلەجکتیر. (ایبراهیم سورەسی؛ 17)
إِذَا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَهَا تَغَيُّظًا وَزَفِيرًا ﴿۱۲﴾ وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا ﴿۱۳﴾ لَا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُورًا وَاحِدًا وَادْعُوا ثُبُورًا كَثِيرًا ﴿۱۴﴾ قُلْ أَذَلِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ كَانَتْ لَهُمْ جَزَاءً وَمَصِيرًا ﴿۱۵﴾ (سورة الفرقان)
جهننم آتشی اوزاق بیر مسافەدن کندیسینە گؤتۆرۆنجە، اۇنون حئشئملانماسئنئ وە اوغولتوسونو ایشیتیرلر. أللری بۇیونلارئنا باغلئ اۇلاراق اۇنون دار بیر یرینە آتئلدئغئ زامان دا اۇراجئقتا یۇق اۇلمایئ ایستەرلر. اۇنلارا شؤیلە دەنیلیر: “بوگۆن بیر دفعا یۇق اۇلمایئ دگیل، نیجە یۇق اۇلمالارئ ایستەیین!” دە کی: “بو مو داحا حایئرلئ، یۇقسا تاقوا صاحیبلرینە واعاد اۇلونان أبدیلیک جننتی می؟” (فورقان سورەسی؛ 12-15)
وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذَابِهَا كَذَلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ ﴿۳۶﴾ وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُمْ مَا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَجَاءَكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ نَصِيرٍ ﴿۳۷﴾ (سورة فاطر)
اینکار أدنلرە گلینجە، اۇنلارا جهننم آتشی واردئر. حۆکۆم وریلمز کی اؤلسۆنلر، کندیسیندن عاذاب دا حافیفلتیلمز. ایشتە بیز هر نانکؤرۆ بؤیلە جزالاندئرئرئز. اۇنلار اۇرادا شؤیلە فریاد أدرلر: “أی راببیمیز! بیزلری چئقار، یاپتئقلارئمئزدان باشقا صالیح بیر عامل یاپالئم.” اۇنلارا شؤیلە دەنیر: “سیزە دۆشۆنەجک اۇلانئن دۆشۆنەجگی قادار بیر عؤمۆر ورمەدیک می؟ هم سیزە اویارئجئ دا گلمیشتی. اۇ حالدە تادئن عاذابئ. ظالیملری قورتاراجاق بیر یاردئمجئ دا یۇقتور.” (فاطئر سورەسی؛ 36-37)
وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَاءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ ﴿۱۹﴾ حَتَّى إِذَا مَا جَاءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۲۰﴾ وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿۲۱﴾ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًا مِمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۲۲﴾ وَذَلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْدَاكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ ﴿۲۳﴾ فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ وَإِنْ يَسْتَعْتِبُوا فَمَا هُمْ مِنَ الْمُعْتَبِينَ ﴿۲۴﴾ (سورة فصلت)
اۇ گۆن آللاهئن دۆشمانلارئ جهننم آتشینە سۆرۆلمک اۆزەرە حپ بیر آرایا تۇپلانئرلار. نیهایت اۇرایا واردئغئ زامان قولاقلارئ، گؤزلری وە دریلری یاپتئغئ شەیلر حاققئندا اۇنلارئن عالەیهیندە شاهیدلیک أدرلر. اۇنلار دریلرینە: “نیچین عالەیهیمیزە شاهیدلیک أتتینیز؟” دەرلر. دریلری دە: “بیزی هر شەیی قۇنوشتوران آللاە قۇنوشتوردو، سیزی ایلک دفعا یاراتان دا اۇدور وە سیز یینە اۇنا دؤندۆرۆلیۇرسونوز.” دەرلر. سیز قولاقلارئنئزئن، گؤزلرینیزین وە دریلرینیزین عالەیهینیزدە شاهیدلیک أدەجگیندن قۇرقاراق کؤتۆلۆکتن ساقئنمئیۇردونوز. یاپتئقلارئنئزدان بیرچۇغونو آللاهئن بیلمەیەجگینی ظاننەدیۇردونوز. ایشتە راببینیز حاققئندا بسلەدیگینیز بو ظاننئنئز سیزی هلاک أتتی دە ضارارا اوغرایانلاردان اۇلدونوز. شیمدی أگر دایانابیلیرلرسە اۇنلارئن یری آتشتیر. یۇق، أگر حۇشنودلوغا دؤنمک ایستەرلرسە، آرتئق اۇنلار حۇشنود أدیلەجکلردن دە دگیلدیر. (فوصصیلت سورەسی؛ 19-24)
وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿۶﴾ إِذَا أُلْقُوا فِيهَا سَمِعُوا لَهَا شَهِيقًا وَهِيَ تَفُورُ ﴿۷﴾ تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ ﴿۸﴾ قَالُوا بَلَى قَدْ جَاءَنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ كَبِيرٍ ﴿۹﴾ وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ ﴿۱۰﴾ (سورة الملک)
راببینی اینکار أدنلر ایچین جهننم عاذابئ واردئر. اۇ، گیدیلەجک نە کؤتۆ بیر یردیر! اۇرایا آتئلدئغئندا، اۇنون قاینارکن چئقاردئغئ اوغولتویو ایشیتیرلر. آز داحا اؤفکەدن چاتلایاجاق. هر بیر گۆروە جهننمە آتئلئرکن، اۇرانئن یوموشلولارئ اۇنلارا: “سیزە بیر اویارئجئ گلمەدی می؟” دییە سۇرارلار. اۇنلار شؤیلە دەرلر: “أوت، گرچکتن بیزە بیر اویارئجئ گلدی آما بیز یالانلادئق. اۇنلارا: “آللاە هیچبیر شەی ایندیرمەدی، سیز آنجاق بۆیۆک بیر ساپئقلئق ایچیندەسینیز.” دەدیک. وە اۇنلار دەر کی: “أگر بیز دینلەسەیدی یاحود دۆشۆنۆپ آنلاسایدئق شو چئلغئن آتشین حالقئ آراسئندا بولونمازدئق!” (مۆلک سورەسی؛ 6-10)
إِذِ الْأَغْلَالُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلَاسِلُ يُسْحَبُونَ ﴿۷۱﴾ فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ ﴿۷۲﴾ ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ تُشْرِكُونَ ﴿۷۳﴾ (سورة المؤمن)
بۇیونلارئندا دمیر حالقالار وە (آیاقلارئندا) زینجیرلر اۇلدوغو حالدە سۆرۆکلنەجکلر. قاینار سویون ایچیندە؛ سۇنرا آتشە توتوشتورولاجاقلار. سۇنرا اۇنلارا دەنیلەجک: “سیزین شیرک قۇشتوقلارئنئز نەرەدە؟” (مۆمین سورەسی؛ 71-73)
… أُولَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ وَأُولَئِكَ الْأَغْلَالُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿۵﴾ (سورة الرعد)
… ایشتە راببینە قارشئ اینکارا ساپانلار، ایشتە اۇنلار بۇیونلارئنا (آتشتن) حالقالار گچیریلنلر وە ایشتە اۇنلار -ایچیندە أبدی قالاجاغئ- آتشین آرقاداشلارئ اۇلانلاردئر. (راعد سورەسی؛ 5)
فهمی چچن ایلکای
