5. قورئانا یۆز چەویریپ اومورساماماق
آللاهئن سؤزلرینی اومورسامایئپ یۆز چەویرمک، قورئان ایلە یاپئلان اویارئلارئ گرکسیز گؤرمک کۆفۆردۆر. هیچ کیمسە عالملرین راببی اۇلان آللاهئن سؤزلرینە قارشئ جیددییتسیز طاوئر تاقئنماز، اؤنمسیز گؤرەمز. قۇنوشان آللاە ایسە -کی اؤیلە- دیققاتا آلئنمالئدئر.
… فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَصَدَفَ عَنْهَا سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آيَاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يَصْدِفُونَ ﴿۱۵۷﴾ (سورة الأنعام)
… آللاهئن آیتلرینی یالانلایئپ اۇنلاردان یۆز چەورندن داحا ظالیم کیم اۇلابیلیر؟ آیتلریمیزدن یۆز چەویرنلری، یۆز چەویرمەسی سببییلە عاذابئن أن کؤتۆسۆیلە جزالاندئراجاغئز. (أنعام سورەسی؛ 157)
فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَكَفَى بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا ﴿۵۵﴾ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا ﴿۵۶﴾ (سورة النساء)
ایشتە اۇ یاهودیلرین بیر قئسمئ اۇنا ایمان أتتی. بیر قئسمئ دا اۇندان یۆز چەویردی. اۇ ایمان أتمەینلرە جهننم آلەوی یتر. شۆبهەسیز کی، آیتلریمیزی اینکار أدن کافیرلری بیز یارئن بیر آتشە آتاجاغئز. دریلری پیشتیکچە عاذابئ دویسونلار دییە، کندیسینە باشقا دریلر ورەجگیز. چۆنکی آللاە گرچکتن چۇق گۆچلۆدۆر، حۆکۆم وە حیکمت صاحیبیدیر. (نیسا سورەسی؛ 55-56)
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْهَا إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ ﴿۲۲﴾ (سورة السجدة)
راببینین آیتلرییلە کندیسینە اؤگۆت وریلیپ دە، سۇنرا اۇنلاردان یۆز چەویرن کیمسەدن داحا ظالیم کیم اۇلابیلیر؟ گرچکتن بیز، گۆناهکارلاردان اینتیقام آلاجاغئز. (سجدە سورەسی؛ 22)
6. آللاهئن آیتلرینە قارشئ کیبیرلنمک
آللاهئن آیتلرینە قارشئ بۆیۆکلۆک تاسلایئپ کیبیرلنمک آنجاق کۆستاح کافیرلرین أیلمیدیر:
إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ ﴿۴۰﴾ (سورة الأعراف)
آیتلریمیزی یالانلایان وە اۇنلار قارشئسئندا بۆیۆکلۆک تاسلایانلار وار یا، گؤک قاپئلارئ آچئلامایاجاقتئر وە اورغان ایگة ەدلیگیندن گچینجەیە قادار جننتە گیرەمەیەجکتیر. سوچلولارئ بؤیلە جزالاندئرئرئز بیز. (آعراف سورەسی؛ 40)
وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا وَلَّى مُسْتَكْبِرًا كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْرًا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿۷﴾ (سورة لقمان)
اۇنا آیتلریمیز اۇقوندوغو زامان سانکی اۇنلارئ هیچ ایشیتمەمیش، سانکی قولاقلارئندا آغئرلئق وارمئش گیبی بۆیۆکلۆک تاسلایاراق دؤنر. اۇنا آجئ بیر عاذابئ مۆژدەلە! (لۇقمان سورەسی؛ 7)
وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ ﴿۷﴾ يَسْمَعُ آيَاتِ اللَّهِ تُتْلَى عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًا كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْهَا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿۸﴾ (سورة الجاثیة)
هر گۆناهکار کیشینین وای حالینە! اۇ کیمسە آللاهئن کندیسینە اۇقونان آیتلرینی ایشیتیر دە، سۇنرا سانکی کیبریندن هیچ ایشیتمەمیش گیبی ائصرار أدر. ایشتە سن اۇنو، جان یاقئجئ بیر عاذابلا مۆژدەلە! (جاثیە سورەسی؛ 7-8)
کندیلرینی أن دیندار قابول أدنلر بیلە کیبیر حاستالئغئنئن پنچەسینە دۆشەبیلیر. کیبیر /بۆیۆکلنمک ذاتن باشلئ باشئنا بیر حاستالئق اۇلماقلا بیرلیکتە آللاها قارشئ یاپئلئرسا جزاسئ چۇق آغئر بیر جۆرۆم اۇلاراق حانەمیزە یازئلئر.
7. کافیرلری ولی /یؤنتیجی دۇستلار أدینمک
کافیرلرین کۆفۆر وە شیرک عادتلرینی بنیمسەمک، کافیرلرین قورئانا آیقئرئ یؤنتیملرینی قابوللنمک، اۇنلارئن مۆستهجنلیک، سؤمۆرۆ وە شیددت دۇلو یاشام طارزلارئنئ ایسلاما ترجیح أتمک تارتئشماسئز کۆفۆردۆر.
یۆجە قورئان شؤیلە بویورماقتادئر:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ﴿۵۱﴾ (سورة المائدة)
أی ایمان أدنلر! یاهودی وە حئریستیانلارئ ولی أدینمەیین. اۇنلار آنجاق بیربیرینین ولیسیدیرلر. سیزدن کیم اۇنلارئ ولی أدینیرسە اۇ دا اۇنلارداندئر. آللاە بؤیلەسی ظالیملری دۇغرو یۇلا ایلتمز. (مائیدە سورەسی؛ 51)
ولی کلیمەسی یؤنتیجی-یؤنلندیریجی جاندان دۇست آنلامئنا گلمکتەدیر. آیتتە آللاە یاهودیلرلە وە حئریستیانلارلا اینسانی ایلیشکیلری کسمەمیزی، دۇستچا یاشامامئزئ وە قۇنشولوق ایلیشکیسینی قۇپارمامئزئ ایستەمەمکتەدیر. اۇنلارلا عاینئ دۆنیادا یاشئیۇرساق ألبتتە قۇنشو دا اۇلاجاغئزم آرقاداش دا وە حاتتا أشیمیز بیلە اۇلابیلیر. (مائیدە؛ 5) یوقارئداکی آیت آشاغئداکی ایلە بیرلشتیریلەرک اۇقونمالئدئر:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ أَوْلِيَاءَ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿۵۷﴾ (سورة المائدة)
أی ایمان أدنلر! سیزدن اؤنجە کندیسینە کیتاب وریلمیش اۇلانلاردان وە کافیرلردن، دینینیزی آلای وە أگلنجە قۇنوسو یاپانلارئ دۇست أدینمەیین. أگر (گرچکتن) ایمان أدیۇرسانئز، آللاەتان گرگینجە قۇرقون. (مائیدە سورەسی؛ 57)
گؤرۆلدۆگۆ اۆزەرە آللاهئن دۇستلوغو یاساقلادئغئ کیشیلر بۆتۆن کافیرلر دگیل، اۇنلارئن ایچیندن دینیمیزلە دالغا گچن وە ایمانئمئزلا آلای أدنلردیر. ایلگیلی آیتلرە بۆتۆنجۆل باقمازساق اۇرتادا هیچبیر نیدن یۇقکن بۆتۆن کافیرلرە سببسیز دۆشمانلئق بسلەریز. بو آللاهئن مورادئ دگیلدیر. اۇنلارلا ایسلاما داعوت أطرافئندا شکیللنن اینسانی ایلیشکیلریمیز ألبتتە اۇلاجاقتئر.
یۆجە قورئانئن کۆفۆر سایدئغئ داورانئش مۆسلۆمانلار عالەیهینە اۇنلارلا ایش بیرلیگی یاپماق، اۇنلارئن کۆفۆر ایدئۇلۇژیسینی بنیمسەییپ یایمایا چالئشماق وە دیگر کۆفۆر أیلملریندە اۇنلارلا ایش بیرلیگی یاپماقتئر. یۇقسا اۇنلارلا ایی گچینیپ ایکرامدا بولونمامئزئ آللاە یاساقلاماز. یتر کی ایسلام وە مۆسلۆمانلار عالەیهیندە بیر ایشە بولاشمایالئم. آللاە شؤیلە بویورور:
آللاە سیزی، دین حاققئندا سیزینلە ساواشمایان وە سیزی یورتلارئنئزدان چئقارمایان کیمسەلرە اییلیک أتمکتن، اۇنلارا عادالتلی داورانماقتان منع أتمز. چۆنکی آللاە عادیل داورانانلارئ سەور. آللاە سیزی آنجاق سیزینلە دین حاققئندا ساواشان، سیزی یورتلارئنئزدان چئقاران وە چئقارئلمانئز ایچین یاردئم أدن کیمسەلرە دۇست اۇلماقتان منع أدر. کیم اۇنلارلا دۇست اۇلورسا، ایشتە ظالیملر اۇلاندئر. (مۆمتحینە سورەسی؛ 8-9)
بو دوروم سادەجە أهلی کیتاب ایچین دگیل، دیگر کافیرلر ایچین دە گچرلیدیر. اۇنلارئن کۆفۆر اینانئشلارئنئ “دینلر آراسئ دیالۇگ” آدئ آلتئندا ایسلام ایلە أشیتلەمک، اۇنلارئ دا دۇغرو یۇلدا قابول أتمک وە هر قۇنودا اۇنلارا سئنئرسئز ایطاعات گؤسترمک کۆفۆردۆر:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ ﴿۱۰۰﴾ (سورة آل عمران)
أی ایمان أدنلر! کندیسینە کیتاب وریلنلردن هرحانگی بیر گۆروها اویارسانئز، ایمانئنئزدان سۇنرا سیزی دؤندۆرۆپ کافیر یاپارلار. (آلی عیمران سورەسی؛ 100)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ ﴿۱۴۹﴾ (سورة آل عمران)
أی ایمان أدنلر! سیز أگر کافیر اۇلانلارا اویارسانئز، سیزی تۇپوقلارئنئز اۆستۆندە گریسین گرییە چەویریرلر. اۇ زامان بۆسبۆتۆن قایبەدرسینیز. (آلی عیمران سورەسی؛ 149)
