سۆلەیمانا (ع) کافیر دەمەسی
سۆلەیمانئن (ع) وفاتئندان سۇنرا اۇنون ایقتیدارئنئ ألە گچیرمک ایستەین کیمی یاهودیلر، تەوراتا (کراللار /11:31-33) شو سؤزلری یرلشتیرمیشلردیر:
“وە یرۇبۇئاما دەدی: ‘کندینە اۇن پارچا آل! چۆنکی ایسرائیلین آللاهئ راب شؤیلە دییۇر: ‘ایشتە بن سۆلەیمانئن ألیندن کراللئغئ چکیپ آلاجاغئم وە اۇن سئبطئ سانا ورەجگیم… چۆنکی بنی بئراقتئلار وە صایدالئلارئن ایلاهەسی آستارتیە، مۇئاب ایلاهئ کمۇشا وە آممۇن اۇغوللارئنئن ایلاهئ میلکۇما تاپئندئلار…”
بو ایفادەلری تەوراتا سۇنرادان یرلشتیرمەسینین سببی، سۆلەیماندان سۇنرا تاحتا گچن اۇغلو رحاوام’ئن ألیندن کراللئغئ آلماقتئ.
سۆلەیمان کافیر دگیلدی، آما ایقتیدار اوغرونا بو سؤزلری اۇ کیتابا یرلشتیرن شەیطان تیپلی اینسانلار کافیر اۇلموشلاردئ. نبیمیز زامانئنداکی کیمی یاهودیلر دە قورئانئ دئشلاماق ایچین اۇ سؤزلرە اویدولار. سۆلەیمانا نبی وە؛ “اۇ نە گۆزل قولدو! چۇق سایغئلئیدئ.” (صاد؛ 30) دیەن قورئانئن تەوراتئ تاصدیق أتمەدیگینی گؤسترمەیە چالئشتئلار. ایلگیلی آیت شؤیلەدیر:
وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۱۰۱﴾ وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ… ﴿۱۰۲﴾ (سورة البقرة)
آللاە قاتئندان، یانئندا اۇلانئ تاصدیق أدن بیر ألچی گلینجە، کیتاب وریلنلردن بیر قئسمئ آللاهئن بو کیتابئنئ، سانکی هیچ بیلمییۇرلارمئش گیبی قولاق آردئ أتتیلر. اۇنلار شەیطانلارئن، سۆلەیمانئن ایقتیدارئنا قارشئ اۇلوشتوردوغو دۆزمەجەلرە اویدولار. سۆلەیمان کافیر اۇلمامئشتئ آما اینسانلارا اۇ سیحری اؤگرتن شەیطانلار کافیر اۇلموشلاردئ… (باقارا سورەسی؛ 101-102)
آللاە تعالا، تەوراتا یرلشتیریلن بو سؤزلرە “سیحیر” دەمیشتیر. چۆنکی سیحیر؛ بیر شەیی اۇلدوغوندان فارقلئ گؤسترەرک یاپئلان أن أتکیلی “عیوەج وە آلغئ یؤنتیمی” بیچیمیدیر. ایشین ایچ یۆزۆنۆ بیلمەین بیر یاهودی، قورئانئن تەوراتئ تاصدیق أتمەدیگینی سؤیلەیەرک قورئانا اینانمایاجاقتئر.
یاهودیلر بونونلا یتینمەمیش، بو قۇنودا هاروت وە ماروتون باشئنا گلنلری دە قوللانمئشلاردئ.
بۆیۆلۆ سؤزلر
بو یاهودیلر قورئانا قارشئ، بابیلدەکی ایکی شهزادەیە؛ هاروت وە ماروتا اۇینانان ایقتیدار اۇیونلارئ سئراسئندا سؤیلنن بۆیۆلۆ سؤزلرلە دە بیر عیوەج، بیر آلغئ یؤنتیمی یاپیۇرلاردئ. ایلگیلی آیت شؤیلەدیر:
… وَمَا أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ ﴿۱۰۲﴾ وَلَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ خَيْرٌ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ ﴿۱۰۳﴾ (سورة البقرة)
… اۇنلار (اۇ یاهودیلر) بابیلدەکی اۇ ایکی ملیکە (شهزادەیە)؛ هاروت ایلە ماروتا اۇلانلارئن پشینە دە دۆشتۆلر. حالبوکی اۇنلار؛ “بیز فیتنەیە (اۇیونا) گتیریلدیک، ساقئن بونو گؤز آردئ أتمە!” دەمەدن کیمسەیە بیر شەی اؤگرتمزلردی. آما بونلار اۇ ایکیسیندن، کیشی ایلە أشینین آراسئنئ آیئراجاق شەیلری اؤگرنیۇرلاردئ؛ اۇیسا آللاهئن ایذنی اۇلمادان دا کیمسەیە ضارار ورەمزلردی. بونلار (بو یاهودیلر دە) ایشینە یارامایان، سادەجە ضارارئ اۇلان شەیلری اؤگرنیۇرلار. ایی بیلیرلر کی، بونلارئ ترجیح أدیپ ساتئن آلان کیمسەلرین، آحیرتتە ألینە بیر شەی گچمز. کندیسینی نە کؤتۆ ساتیۇرلار! کشکە بونو بیلسەلر! أگر بونلار (بو یاهودیلر کیتابلارئنئ تاصدیق أدن قورئانا) اینانئپ قۇرونسالار، آللاە قاتئندان آلاجاغئ قارشئلئق چۇق ایی اۇلور. کشکە بونو بیلسەلر! (باقارا سورەسی؛ 102-103)
ألیمیزدەکی موصحافلاردا هاروت ایلە ماروتو آنلاتان کلیمە (مَلَکَین = ایکی ملک) شکلیندە اۇقونور. بونلار اۇلاماز. چۆنکی آللاە تعالا ملکلرلە ایلگیلی اۇلاراق شؤیلە دەمیشتیر:
مَا نُنَزِّلُ الْمَلَائِكَةَ إِلَّا بِالْحَقِّ… ﴿۸﴾ (سورة الحجر)
ملکلری سادەجە گرچکلرلە ایندیریریز… (حیجر سورەسی؛ 8)
سیحیر گرچک دگیل، اینسانئ فارقلئ آلغئلارا یؤنلتەرک سؤمۆرمەیی آماچلایان باطئل بیر یۇلدور.
فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَى مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ ﴿۸۱﴾ (سورة یونس)
سیحیربازلار (أللریندەکی ایپلری وە دگنکلری) آتئنجا، موسا دەمیشتی کی؛ “بو یاپتئغئنئز تۆمۆیلە سیحیردیر. آللاە اۇنو بۇشا چئقاراجاقتئر. آللاە بۇزغونجولارئن ایشینی یۇلونا قۇیماز. (یونوس سورەسی؛ 81)
آللاە باطئل وە فساد سایدئغئ بیر ایش ایچین ملک گؤندرمز. آیرئجا ملکلرە بیر شەی دە ایندیریلمز؛ اۇنلار بیر یوموشلا اینرلر.
قورطوبی تفسیرینە گؤرە ایبنی عابباس، ایبنی أبزی، ضاححاک وە أل-حاسان (حسانئ باصری) کلیمەیی؛ “مَلَکَین = ایکی ملیک” شکلیندە اۇقوموشتور. “ملیک”؛ “سولطان، کرال، شهزادە وە بیر یرین یؤنتیجیسی” گیبی ماعنالارا گلیر. راغئب أل-ایصفاهانی شؤیلە دەر: “یؤنتیمی وە یتکییی ألیندە بولوندورانا ‘ملیک’ دەندیگی گیبی یوموشتا اۇلسون اۇلماسئن بؤیلە بیر گۆجۆ اۇلانا دا ‘ملیک’ دەنیر. بیرینجیسی شو آیتتە اۇلاندئر:
قَالَتْ إِنَّ الْمُلُوكَ إِذَا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوهَا… ﴿۳۴﴾ (سورة النمل)
ملیکلر بیر اۆلکەیە گیردیلر می، اۇرانئن دۆزنینی بۇزارلار… (نمل سورەسی؛ 34)
ایکینجی آنلامدا شو آیتتە قوللانئلمئشتئر:
… إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِيَاءَ وَجَعَلَكُمْ مُلُوكًا… ﴿۲۰﴾ (سورة المائدة)
… آللاە ایچینیزدن نبیلر چئقاردئ وە سیزی ملیکلر یاپتئ… (مائیدە سورەسی؛ 20)
بیرآز دۆشۆنۆنجە بونلارئن، یؤنتیمدن اوزاقلاشتئرئلمئش شهزادەلر اۇلدوغو آنلاشئلئر. دیمک کی هاروت ایلە ماروت، ایقتیدار ساواشئنئ قایبەتمەسینە یۇل آچان آلداتئجئ سؤزلری کؤتۆیە قوللانماماسئ شارطئیلا اینسانلارا آنلاتیۇر آما اۇنلار، بو یؤنتملە قارئ ایلە قۇجانئن آراسئنئ آچمایا چالئشیۇرلاردئ. أگر ایقتیدارئ قایبەتمەسەلردی، اۇتوروپ حالقا بیر شەی آنلاتاجاق واقیتلری اۇلمازدئ.
یاهودیلرین، هاروت وە ماروتتان اؤگرندیگی یؤنتمین ایپ اوچلارئ شو آیتتەدیر:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۱۰۴﴾ (سورة البقرة)
مۆمینلر! ‘رَاعِنَا’ دەمەیین، ‘اُنظُرنَا’ دەیین وە دینلەیین! کافیرلرە (کندینی دۇغرولارا قاپاتانلارا) آجئقلئ بیر عاذاب واردئر. (باقارا سورەسی؛ 104)
‘رَاعِنَا’نئن آنلامئ؛ “بیزی گۆت” وەیا “بیزی گؤزت”تیر. “بیزی گۆت” دیەن، قارشئ طارافئ چۇبان، کندینی قۇیون یرینە قۇیموش اۇلور کی بو؛ اینسانا یاقئشماز. باشلانغئچتا بیر سایغئ گیبی گؤرۆنن بو سؤز، داحا سۇنرا بیر آلغئ یؤنتیمی ایچین قوللانئلابیلیر. آما ‘اُنظُرنَا’ دەنیرسە، “بیزی گؤزت” دئشئندا بیر آنلاما چکیلەمز.
