قورئانا قارشئ یاپئلان عیوەج
ایسلاما قارشئ یۆرۆتۆلن مۆجادلەدە أن بۆیۆک هدف، قورئاندئر. أهلی کیتابئن چۇغو قورئانا اینانماق ایستەمەدیگی ایچین اۇنا قارشئ بۆیۆک بیر عیوەج یاپماقتادئرلار. آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ شَهِيدٌ عَلَى مَا تَعْمَلُونَ ﴿۹۸﴾ قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۹۹﴾ (سورة آل عمران)
دە کی: “أی أهلی کیتاب! نیدن کندینیزی آللاهئن آیتلرینە قاپاتیۇرسونوز؟ اۇیسا آللاە، یاپتئغئنئز هر شەیە تانئقتئر.” دە کی: “أی أهلی کیتاب! عیوەج یاپمایا (آنلاشئلاماز بیچیمدە چارپئتمایا) چالئشاراق اینانمئش کیمسەلری نیدن آللاهئن یۇلوندان أنگللییۇرسونوز؟ اۆستەلیک بونو بیلە بیلە یاپیۇرسونوز. آللاە یاپتئقلارئنئزدان حابرسیز دگیلدیر.” (آلی عیمران سورەسی؛ 98-99)
أهلی کیتابئن بوگۆنکۆ هدفی؛ قورئانئ تاریحە گؤممکتیر. اۇنو مککە وە مدینەنین 7-نجی عاصئرداکی بیلگی سەویەسینی یانسئتان بیر کیتاب سایاراق، موحاممدین نبیلیگی اینانجئنئ سیلمەیە چالئشماقتادئرلار. آچتئغئ ایسلام مرکزلریندە یتیشتیردیگی بیرچۇق آکادمیسیەن وە اۇنلارئن یرلی تاعقیبچیلری بونو ساوونور حالە گلمیشلردیر. بونلار ایسلامئ، بللی جۇغرافیالارداکی اینسانلارئن ذیهینسل اۆرۆنۆ سایارلار. آوگوست کۇمتە وە دورکهایما عائید بو دین آنلایئشئنا قوتساللئق قاتماق ایچین دە “کیلیسەنین یانئلمازلئغئ” اینانجئنئ ایسلاما تاشئیئپ “مۆسلۆمانلارئن یانئلمازلئغئ” قاورامئنئ ایجاد أتمیشلردیر. گلەنگی قوتسایان بو سیحیرلی سؤزلرین آصئل آماجئ، ایسلامئ دیگر دینلر گیبی أتکیسیزلشتیرمکتیر.
کیلیسەنین باشلاتتئغئ دینلر آراسئ دیالۇگون اؤن شارطئ دا؛ قورئانئن دئشلانماسئدئر. 10.03.2009 تاریحیندە واتیکاندا، واتیکان باشباقانئ وە “دینلر آراسئ دیالۇگ قورولو” باشقانئ کاردینال ژان-لوئیس پیەر تائوران ایلە یاپتئغئم گؤرۆشمەدە بانا: “قورئانا اویدوغونوز سۆرەجە سیزینلە دیالۇگ اۇلماز.” دەمیشتی. اۇ گۆن، تۆرک وە آلمان بیلیم آداملارئندان اۇلوشان هەیئەتیمیزین یانئندا فتحوللاە گۆلن جماعاتئنئن رۇماداکی دیالۇگ مرکزینین یتکیلیلری دە واردئ. گۆلن جماعاتئندان رشید هایلاماز’ئن رسولوللاهئن؛ “موحاممد آللاهئن ألچیسیدیر” سؤزۆنۆ سؤیلەمکتن قاچئندئغئنئ ایددیعا أتمەسی، دیالۇگون اؤن شارطئ اۇلان قورئانا اویمامایئ قابول أتتیگینی گؤستریر. شو ایفادەلر اۇنا عائیدتیر:
“آنجاق اۇنون یاعنی موحاممدین (ع) هدفی؛ اؤنجەلیکلە بۆتۆن اینسانلارئ راحمت وە شفقاتلا قوجاقلایئپ اۆممتی آراسئندا دا کلیمەیی تەوحیدین ایکینجی یارئسئنئ سؤیلەمکتن قاچئناراق کندیسی “لَا ألَەَ ألَّا اللە” دیەن هرکسی بورایا گتیرمکتی.”
کاتۇلیکلر دە؛ “آللاە بیردیر، اۇندان باشقا تانرئ یۇقتور” دەرلر، آما عیسایئ دا کیلیسەیی دە تانرئلاشتئرئرلار. قورئان، موحاممدی (ع) آللاهئن ألچیسی اۇلاراق تبلیغ أتتیگی کیتابتئر. اۇنون ألچیلیگی گؤز آردئ أدیلەبیلیرسە، قورئان دا گؤز آردئ أدیلەبیلیر. ذاتن دینلری بۇزانلار، چالئشمالارئنئ دۇغرو یۇلون اۆستۆندە یاپارلار. آللاەتان باشقاسئنئ ایلاە قابول أتتیگینە دائیر تک آیت اۇلمایان ایبلیس، آللاها شؤیلە دەمیشتیر:
قَالَ فَبِمَا أَغْوَيْتَنِي لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ ﴿۱۶﴾ ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَائِلِهِمْ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ ﴿۱۷﴾ (سورة الأعراف)
ایبلیس دەدی کی: “مادم بنی یانلئش قورغولارا دالدئردئن، بن دە اۇنلار ایچین، کسینلیکلە سنین دۇغرو یۇلونون اۆستۆندە اۇتوراجاغئم. سۇنرا اۇنلارئن اؤنۆندن، آرقاسئندان، ساغئندان وە سۇلوندان گلەجگیم. گؤرەجکسین اۇنلارئن چۇغو، سانا تشککۆر أتمەیەجکتیر. (آعراف سورەسی؛ 16-17)
آللاە تعالانئن یاپتئغئ اویارئلاردان بیر قئسمئ شؤیلەدیر:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ ﴿۵﴾ (سورة فاطر)
أی اینسانلار! آللاهئن وردیگی سؤز دۇغرودور؛ دۆنیا حایاتئ ساقئن سیزی آلداتماسئن. اۇ چۇق آلداتئجئ (اینسان وە جین شەیطانلارئ دا) ساقئن سیزی آللاە ایلە (اۇنون آدئنئ قوللاناراق) آلداتماسئن. (فاطئر سورەسی؛ 5)
إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا ﴿۱۵۰﴾ أُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا ﴿۱۵۱﴾ وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولَئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا ﴿۱۵۲﴾ (سورة النساء)
آللاە ایلە ألچیلرین آراسئنئ آیئرما ایستگی ایلە آللاهئ وە ألچیلرینی گؤرمزلیک أدن؛ “بیرینە اینانئر دیگرینی تانئمایئز!” دیەن وە ایکیسی آراسئندا بیر یۇل توتماق ایستەینلر؛ ایشتە گرچک کافیرلر اۇنلاردئر. اۇ کافیرلرە آلچالتئجئ بیر عاذاب حاضئرلامئشئزدئر. آللاها وە ألچیلرینە اینانان وە ألچیلردن بیرینی دیگریندن آیئرمایانلارا گلینجە؛ آللاە اۇنلارا حاق أتتیگی قارشئلئغئ ورەجکتیر. اۇ باغئشلار، ایکرامئ بۇلدور. (نیسا سورەسی؛ 150-152)
گۆلن جماعاتئ سادەجە بیر اؤرنکتیر. ایلاهیات فاکۆلتەسیندە وە دیانتتە، قورئان ایلە بیر یرە وارئلامایاجاغئنئ ساوونان یئغئنلا حۇجا واردئر. بونلار قورئانئ آللاهئن کیتابئ، موحاممدی آللاهئن ألچیسی سایدئغئنئ دا سؤیلەرلر. صامیمی ایسەلر شو اویارئلارئ دیققاتا آلمالئدئرلار:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ ﴿۱۰۰﴾ وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَى عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿۱۰۱﴾ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ﴿۱۰۲﴾ وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ﴿۱۰۳﴾ (سورة آل عمران)
أی مۆمینلر! أهلی کیتابئن بیر کسیمینە اویارسانئز، اینانمانئزدان سۇنرا سیزی، کافیرلر (کندینی دۇغرولارا قاپاتان کیشیلر) حالینە گتیریرلر. کندینیزی دۇغرولارا ناسئل قاپاتئرسئنئز! سیزە آللاهئن آیتلری اۇقونیۇر، ایچینیزدە دە آللاهئن ألچیسی بولونیۇر. کیم آللاها سئقئ سارئلئرسا، دۇغرو یۇلا گیرمیش اۇلور. آللاەتان ناسئل چکینیپ قۇرونماق گرکیۇرسا اۇ شکیلدە چکینین وە قۇرونون. سۇن نفسینیزە قادار اۇنا تسلیم اۇلون. آللاهئن ایپینە (قورئانا) حپ برابر، سئقئ سارئلئن. کندینیزی کنارا چکمەیین. آللاهئن اۆزەرینیزدە اۇلان نیعمتینی عاقلئنئزدان چئقارمایئن. آرانئزدا دۆشمانلئقلار واردئ. آللاە قالبلرینیزی بیربیرینە ائسئندئردئ دا اۇنون نیعمتی سایەسیندە قاردشلر حالینە گلدینیز. بیر آتش چوقورونون کنارئندایدئنئز، اۇرادان سیزی اۇ قورتاردئ. آللاە آیتلرینی ایشتە بؤیلە آچئقلار؛ بلکی دۇغرویو بولورسونوز. (آلی عیمران سورەسی؛ 100-103)
مۆسلۆمانلار قورئانا اویغون داورانئرلارسا بو چابالار قۇلایجا أتکیسیزلشتیریلەبیلیر. نیتەکیم نبیمیز زامانئندا مککە مۆشریکلری وە یاهودیلر دە عیوەج یاپمئش، آما باشارئلئ اۇلامامئشلاردئ.
