بیرآز دۆشۆنۆنجە بونلارئن، یؤنتیمدن اوزاقلاشتئرئلمئش شهزادەلر اۇلدوغو آنلاشئلئر. دیمک کی هاروت ایلە ماروت، ایقتیدار ساواشئنئ قایبەتمەسینە یۇل آچان آلداتئجئ سؤزلری کؤتۆیە قوللانماماسئ شارطئیلا اینسانلارا آنلاتیۇر آما اۇنلار، بو یؤنتملە قارئ ایلە قۇجانئن آراسئنئ آچمایا چالئشیۇرلاردئ. أگر ایقتیدارئ قایبەتمەسەلردی، اۇتوروپ حالقا بیر شەی آنلاتاجاق واقیتلری اۇلمازدئ.
یاهودیلرین، هاروت وە ماروتتان اؤگرندیگی یؤنتمین ایپ اوچلارئ شو آیتتەدیر:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿۱۰۴﴾ (سورة البقرة)
مۆمینلر! ‘رَاعِنَا’ دەمەیین، ‘اُنظُرنَا’ دەیین وە دینلەیین! کافیرلرە (کندینی دۇغرولارا قاپاتانلارا) آجئقلئ بیر عاذاب واردئر. (باقارا سورەسی؛ 104)
‘رَاعِنَا’نئن آنلامئ؛ “بیزی گۆت” وەیا “بیزی گؤزت”تیر. “بیزی گۆت” دیەن، قارشئ طارافئ چۇبان، کندینی قۇیون یرینە قۇیموش اۇلور کی بو؛ اینسانا یاقئشماز. باشلانغئچتا بیر سایغئ گیبی گؤرۆنن بو سؤز، داحا سۇنرا بیر آلغئ یؤنتیمی ایچین قوللانئلابیلیر. آما ‘اُنظُرنَا’ دەنیرسە، “بیزی گؤزت” دئشئندا بیر آنلاما چکیلەمز.
یاهودیلری بو یؤنتمی، آللاهئن سؤزلرینین آنلامئنئ بیلە بیلە قایدئراراق بیر آلغئ یؤنتیمی، بیر عیوەج یاپماق ایچین نبیمیزە قارشئ قوللانمئشلاردئر. بونو شو آیتتن آنلارئز:
مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا ﴿۴۶﴾ (سورة النساء)
کیمی یاهودیلر کلیمەلری یریندن تاحریف أدیپ (آنلاملارئنئ قایدئرئپ) ‘سَمِعنَا وَ عَصَینَا’، ‘إسمَع غَیرَ مُسمَع’، بیر دە ‘رَاعِنَا’ دەرلر. بونو دیللرینی بۆکەرک وە دینە سالدئراراق یاپارلار. أگر بونلار؛ ‘سمَِعنَا و أطَعنَا’، ‘إسمَع’ بیر دە ‘اُنظُرنَا’ دەسەلردی ألبتتە داحا ایی وە داحا دۇغرو اۇلوردو. آما کافیرلیک أتمەسیندن (دۇغرولارا کندیسینی قاپاماسئندان) دۇلایئ آللاە اۇنلارئ لاعنتلەدی. آرتئق اۇنلارئن پک آزئ اینائپ گۆونیر. (نیسا سورەسی؛ 46)
“تاحریف“؛ “حارف (ح-ر-ف)” کؤکۆندندیر. “حارف” سؤزلۆکتە؛ “اوچ، قئیئ، سیوری وە کسکین طاراف” آنلاملارئنا گلیر. سؤزۆ تاحریف ایسە؛ ایکی طارافا یۆکلنەبیلەجک آنلام تاشئیان بیر سؤزۆ، یالنئز بیر طارافا چکمک وە بیر آلغئ یانئلماسئ یاپماقتئر. آیتتە بونون اۆچ اؤرنگی وریلمیشتیر:
- ‘سَمِعنَا وَ عَصَینَا’ جۆملەسینین بیر آنلامئ؛ “دینلەدیک وە سئقئ سارئلدئق” وە دیگری ایسە؛ “دینلەدیک وە عیصیان أتتیک” شکلیندەدیر. چۆنکی “عَصَی”؛ هم “عیصیان” هم دە “دگنگی توتار گیبی سئقئ توتما” آنلامئنا گلیر. بؤیلەجە بیر “عیوەج” یاعنی بیر “ذیهین قارئشئقلئغئ” مەیدانا گتیرمک ایستییۇرلاردئ. أگر ‘سَمِعنَا وَ اَطَعنَا’ یاعنی “دینلەدیک وە بۇیون أگدیک” دەسەلردی، اۇنو تاحریف یاعنی باشقا آنلاما چکمە ایمکانئ اۇلمایاجاقتئ.
- ‘اِسمَع غَیرَ مُسمِعٍ’ جۆملەسینین بیر آنلامئ؛ “لۆطفن دینلە. سانا سؤز سؤیلەمک حاددیمیزە دگیل آما…” وە دیگری ایسە؛ “دینلە، سؤز دینلەمز آدام” شکلیندەدیر. أگر سادەجە “دینلە!” آنلامئنا گلن؛ “اِسمَع” دەنسەیدی، باشقا آنلاما چکیلەمزدی.
- ‘رَاعِنَا’ جۆملەسیدیر. بونونلا ایلگیلی آچئقلاما یوقارئدا گچمیشتی.
آیتتە یر آلان؛ “… بونو دیللرینی بۆکەرک وە دینە سالدئراراق یاپارلار،” جۆملەسی تاحریف ایچین کؤتۆ نییتی شارط قۇشماقتادئر. یۇقسا بیردن فاضلا آنلام ایچرن بیر سؤزلە ایلگیلی یانلئش بیر ترجیح وەیا دیلی دؤنمەین یاحود اونوتان کیشینین آیتی یانلئش اۇقوماسئ، تاحریف قاپسامئنا گیرمز.
سۇنوچ
أن بۆیۆک شانسئمئز، تەوراتا وە اینجیلە یاپئلانلارئن قورئانا یاپئلمامئش اۇلماسئدئر. آما تمل قاوراملارئن بۆیۆک بیر بؤلۆمۆنۆن ایچی بۇشالتئلاراق قورئانئن دۇغرو آنلاشئلماسئ أنگللنمکتەدیر. أن کؤتۆسۆ دە؛ “قورئانئن قوللانما قئلاووزو اۇلان حیکمتین اونوتولموش اۇلماسئدئر“. آللاە تعالا، نبیمیزە وە بۆتۆن نبیلرە، کیتاب ایلە بیرلیکتە حیکمتی دە ورمیش وە اۇنلارئ بو سایەدە، مسئەلە چؤزمە ایمکانئنا قاووشتورموشتور. حیکمت اونوتولونجا نبیمیزین سؤز وە اویغولامالارئنئن قورئاندان چئقارئلمئش بیرر حیکمت اۇلدوغو دا اونوتولموش، اویدورما حادیثلرلە “عیوەج” یاپمانئن اؤنۆ آچئلمئشتئر.
مثەلا باقارا سورەسینین 104-نجۆ آیتیندە؛ “مۆمینلر! راعینا (بیزی گۆت) دەمەیین! اونظورنا (بیزی گؤزت) دەیین وە دینلەیین!” دییە آچئق بویروق اۇلدوغو حالدە بو أمیر، نبیمیزە مال أدیلن شو سؤزلە چیگننمیشتیر:
“حپینیز راعیسینیز (چۇبانسئنئز)، حپینیز راعییەسیندن (سۆرۆسۆندن) سۇروملوسونوز. اینسانلار اۆزەریندە یؤنتیجیلیک یاپان چۇباندئر وە سۆرۆسۆندن سۇروملودور. أرکک، عائیلە ایچیندە چۇباندئر وە اۇنلاردان سۇروملودور. قادئن أشینین أویندە چۇباندئر وە أودن سۇروملودور. کؤلە أفندیسینین مالئ قۇنوسوندا چۇباندئر وە اۇندان سۇروملودور. حپینیز چۇبانسئنئز وە حپینیز سۆرۆنۆزدن سۇروملوسونوز.”
آرتئق “راعییە” کلیمەسی، گۆنلۆک حایاتئن بیر پارچاسئ حالینە گلمیشتیر. راعییە (چۇغولو؛ رعایا) ایلە آنلاشئلان حالق طاباقاسئدئر. سۆرۆ چۇبانا ایعتیراض أدەمەیەجگیندن نبیمیزە شؤیلە بیر سؤز داحا مال أدیلمیشتیر:
“بانا ایطاعات أدن آللاها أتمیش اۇلور. بانا عیصیان أدن آللاها عیصیان أتمیش اۇلور. أمیرە عیصیان أدن بانا عیصیان أتمیش اۇلور. ایمام (دەولت باشقانئ) قالقاندئر؛ آرقاسئندا ساواشئلئر وە اۇنونلا قۇرونما ساغلانئر. آللاەتان چکینمەیی أمرەدر وە عادیل اۇلورسا ثواب قازانئر. فارقلئ بویروق وریرسە گۆناهئ کندینەدیر.”
بو گیبی ایددیعالارئ مۆسلۆمانلارا قابول أتتیرەبیلمک ایچین واقتییلە بیر “عیوەج” یاپئلاراق رسول وە نبی قاوراملارئ دگیشتیریلمیشتیر. چۆنکی “رسول”، آللاهئن سؤزلرینی اینسانلارا اولاشتئرماقلا یوموشلو کیشی اۇلدوغوندان، رسول صئفاتئیلا سؤیلەدیگی سؤزلرین تامامئ قورئان آیتیدیر. اۇ سببلە رسولە ایطاعات؛ آللاها ایطاعاتتئر. “نبی” ایسە سادەجە آیتلری تبلیغ أدرکن رسولدۆر؛ بو سببلە موحاممدین (ع) کیشیسل داورانئشلارئ، حاطالارئ وە عائیلە ایلیشکیلری ایلە ایلگیلی آیتلرین تامامئندا نبی صئفاتئ قوللانئلمئشتئر. نبی، رسول قۇنومونا گتیریلینجە بونلار دا بیرر واحی ماحصولۆ (غایرئ متلوو واحی) سایئلاراق قورئان سەویەسینە چئقارئلمئش، حادیث اویدورما ایمکانئ اۇلدوغو ایچین دە، هر تۆرلۆ عیوەجین اؤنۆ آچئلمئشتئر.
دین، اینسانلارئن أن یومشاق قارنئدئر. اینسانلارئ سؤمۆرمک ایستەینلر، اۇندان داحا وریملی آلان بولامازلار. دۇغرو دین ایلە کیمسە سؤمۆرۆلەمەیەجگی ایچین “عیوەج یاپانلار” هیچبیر زامان أکسیک اۇلمایاجاق وە سۆرکلی ینی یؤنتملر بولاجاقلاردئر. آللاها گۆوننلر ایچین شو آیت یتر:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿۱۰۵﴾ (سورة المائدة)
أی اینانئپ گۆوننلر! کندینیزە باقئن. سیز دۇغرو یۇلدا اۇلدوقتان سۇنرا ساپانلارئن سیزە ضارارئ اۇلماز. حپینیزین دؤنۆشۆ آللاهادئر. اۇ، یاپئپ أتتیگینیز شەیلری سیزە بیلدیرەجکتیر. (مائیدە سورەسی؛ 105)
پرۇف. دۇک. عابدولعازیز بایئندئر
