شو ایفادەلر دە حورافەنین اولاشتئغئ بۇیوتلارئ گؤسترمەسی آچئسئندان ایلگینچتیر:
“… سیلاحلارئ یاقاجاقلار. کۆچۆک بۆیۆک قالقانلارئ، یایلارئ، اۇقلارئ، سۇپالارئ، مئزراقلارئ آتشە آتاجاقلار… یاقماق ایچین سیلاحلارئ قوللاناجاقلار…” (حزەقیال)
“… اینسانلار قئلئچلارئنئ چکیچلە دؤوۆپ سابان دمیری، مئزراقلارئنئ باغجئ بئچاغئ یاپاجاقلار…” (یشایا)
“… قورتلا قوزو بیرلیکتە اۇتلایاجاق، آسلان سئغئر گیبی سامان ییەجک. یئلانئن ییەجگی ایسە تۇپراق اۇلاجاق…” (یشایا)
“هرکس کندی آسماسئنئن، اینجیر آغاجئنئن آلتئندا اۇتوراجاق. کیمسە کیمسەیی قۇرقوتمایاجاق…” (میکا)
“اۇنون دؤنمیندە قورتلا قوزو بیر آرادا یاشایاجاق، پارسلا اۇغلاق بیرلیکتە، بوزاغئ، گنچ آسلان وە بسیلی سئغئر یان یانا دوراجاق؛ اۇنلارئ کۆچۆک بیر چۇجوق گۆدەجک. اینکلە آیئ بیرلیکتە اۇتلایاجاق، یاورولارئ بیر آرادا یاتاجاق… أمزیکتەکی ببک کۇبرا دلیگی اۆزەریندە اۇینایاجاق، سۆتتن کسیلمیش چۇجوق ألینی أنگەرک قۇووغونا سۇقاجاق… کیمسە ضارار ورمەیەجک، یۇق أتمەیەجک…” (یشایا)
“… یۆزلریندە سۇنسوز سەوینچ اۇلاجاق…” (یشایا)
“أکین بیچنلرین نشئەلندیگی، غانیمت پایلاشانلارئن جۇشتوغو گیبی، اۇنلار دا سەوینەجک سنین اؤنۆندە.” (یشایا)
یاهودیلر بو یۇللا، عیسادان (ع) وە موحاممددن (ع) اوزاقلاشتئرئلماقتادئر.
حئریستیانلاردا عیسانئن گلەجگی اینانجئ
موحاممد (ع) سۇن نبی اۇلدوغو ایچین (آحزاب؛ 40) یاهودیلر گیبی حئریستیانلارئن دا اۇنا اینانما یوموشو واردئر. ینی عاهیدتە عیسا (ع)، کندیسیندن سۇنرا گلەجک “پاراکلیتی” مۆژدەلەر.
“بنی سەویۇرسانئز، بویروقلارئمئ یرینە گتیریرسینیز. بن دە بابادان دیلەیەجگیم وە اۇ، سۇنسوزا دک سیزینلە بیرلیکتە اۇلسون دییە سیزە باشقا بیر پاراکلیت، گرچگین روحونو ورەجک.” (یوحاننا)
“گرچگین روحو گلدیگی زامان، اۇ بانا تانئقلئق أدەجک. سیز دە تانئقلئق أدەجکسینیز. چۆنکی باشلانغئچتان بری بنیملە بیرلیکتەسینیز. (یوحاننا)
حئریستیانلار بیر عیوەج یاپئپ موحاممدە اینانما بکلنتیسینی عیسا بکلنتیسینە دؤنۆشتۆرمۆشلردیر. بو ماقصادلا حئریستیان قوتسال متینلرینە یرلشتیریلن شو ایفادەلر، یوقارئداکیلرلە چلیشمکتەدیر:
“راببیمیز عیسا، تانرئیئ تانئمایانلارئ وە کندیسییلە ایلگیلی مۆژدەیە اویمایانلارئ جزالاندئراجاق. بؤیلەلری راببین وارلئغئندان وە یۆجە گۆجۆندن اوزاق قالاراق سۇنسوزا دک ماحوۇلما جزاسئنا چارپتئرئلاجاقتئر. بۆتۆن بونلار راببین کندی قوتساللارئ آراسئندا یۆجلتیلمک وە بۆتۆن ایمانلئلاردا حایرانلئق اویاندئرماق اۆزەرە گلدیگی گۆن اۇلاجاق.”
“اۇ زامان اینسان اۇغلونون (= عیسانئن) بلیرتیسی گؤکتە گؤرۆنەجک. یر یۆزۆندەکی بۆتۆن حالقلار آغلایئپ دؤوۆنەجک، اینسان اۇغلونون گؤکتەکی بولوتلار اۆزەریندە بۆیۆک گۆچ وە گؤرکملە گلدیگینی گؤرەجکلر.” (ماتتا)
“اینسان اۇغلو کندی گؤرکمی ایچیندە بۆتۆن ملکلرییلە بیرلیکتە گلینجە، گؤرکملی تاحتئنا اۇتوراجاق. اولوسلارئن حپسی اۇنون اؤنۆندە تۇپلاناجاق.” (ماتتا)
حئریستیانلار، موحاممدە (ع) اینانماماق ایچین عیسایئ (ع) ینیدن گتیرمەیە چالئشیۇرلار. آما داحا اؤنجە یاپتئغئ باشقا بیر عیوەج ایلە بونون آراسئندا دا ینی بیر چلیشکی اۇلوشموشتور. چۆنکی داحا اؤنجە عیسانئن اؤلدۆرۆلدۆگۆ ایددیعاسئنئ قوللاناراق کیلیسەیی، عیسایئ تمثیل أدن بیر تۆزل کیشیلیک یاعنی شاحصئ ماعنەوی حالینە گتیریپ تانرئلاشتئرمئشلاردئ. “ماتتا اینجیلینە” گؤرە عیسا چارمئحا گریلیپ دفنەدیلدیکتن اۆچ گۆن سۇنرا قابریندن چئقمئش، جلیلەدە 11 حاواریسینە گؤرۆنمۆش وە شؤیلە دەمیشتیر:
“گؤکتە وە یر یۆزۆندە بۆتۆن یتکی بانا وریلدی. بو نیدنلە گیدین، بۆتۆن اولوسلارئ اؤگرنجیلریم اۇلاراق یتیشتیرین. اۇنلارئ بابا، اۇغول وە قوتسال روحون آدئیلا وافتیز أدین. سیزە بویوردوغوم هر شەیە اویمایئ اۇنلارا اؤگرتین. ایشتە بن، دۆنیانئن سۇنونا دک هر آن سیزینلە بیرلیکتەییم.” (ماتتا)
دۆنیانئن سۇنونا دک هر آن اۇنلارلا بیرلیکتە ایسە، ینیدن گلمەسیندن سؤز أدیلەبیلیر می! بو دوروم، دینی کندیسینە اویدورما غایرتلرینین اینسانلارئ نە حالە سۇقتوغونون آجئ بیر اؤرنگیدیر.
مۆسلۆمانلاردا عیسا مسیح اینانجئ
آللاە تعالا، عیسانئن (ع) وفاتئ ایلە ایلگیلی اۇلاراق شؤیلە دەمیشتیر:
إِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا… ﴿۵۵﴾ (سورة آل عمران)
بیر گۆن آللاە شؤیلە دەدی: “عیسا، سنی وفات أتتیرەجگیم وە کندی قاتئما یۆکسلتەجگیم. سنی بو کافیرلردن آرئندئراجاغئم…” (آلی عیمران سورەسی؛ 55)
وفات؛ روحون وۆجودتان آیرئلماسئدئر. روح، وۆجودو أو گیبی قوللانئر؛ وۆجود اویویونجا چئقار گیدر، اویانئنجا گری گلیر. اؤلن وۆجود، یئقئلان أو گیبیدیر؛ وۆجود ینیدن یاراتئلئنجایا قادار، روح گری دؤنمز. شو آیت بونو آنلاتئر:
اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى… ﴿۴۲﴾ (سورة الزمر)
آللاە اؤلۆم أثناسئندا روحلارئ آلئر، اؤلمەینلرینکینی دە اویقودا آلئر. اؤلۆمۆنە حۆکمەتتیگینی توتار، اؤتەکینی بللی بیر واقتە قادار سالئوریر… (زۆمر سورەسی؛ 42)
عیسانئن (ع) وفاتئ ایلە ایلگیلی عیوەج یاپئلاراق وفاتئنئن اۇنون اؤلۆمۆ آنلامئنا گلمەدیگی ایددیعا أدیلمیشتیر. ایلگیلی حادیثلری دە تواتۆر درەجەسیندە سایان أهلی سۆننت کلامجئلارئ ایلە سلفیە وە شیعا، عیسانئن (ع) ینیدن گلەجگینی بیر ایمان أساسئ حالینە گتیرمیشلردیر. بؤیلەجە یاهودیلرین مسیح وە حئریستیانلارئن عیسا بکلنتیسی، مۆسلۆمانلار طارافئندان عیسا مسیح بکلنتیسینە دؤنۆشتۆرۆلمۆشتۆر.
عیسا (ع)، وفاتئندان سۇنراکی ایلک قۇنوشماسئنئ ماحشر گۆنۆ یاپاجاغئندان، دۆنیایا تکرار گلمەسینین مۆمکۆن اۇلمادئغئنئ شو آیتتن اؤگرنیۇروز:
وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ ﴿۱۱۶﴾ مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَا أَمَرْتَنِي بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ﴿۱۱۷﴾ (سورة المائدة)
(تۆم ألچیلرینی تۇپلایاجاغئ) اۇ گۆن آللاە شؤیلە دیەجک: “أی مریەم اۇغلو عیسا! سن می اینسانلارا؛ ‘بنی وە آنامئ، آللاە ایلە آرانئزا ایکی ایلاە اۇلاراق قۇیون!’ دەدین؟” عیسا دیەجک کی: “حاشا! بن سانا ایچتن بۇیون أگریم. حاققئم اۇلمایان بیر شەیی سؤیلەمەم، بنیم ایچین مۆمکۆن دگیلدیر. ذاتن اؤیلە سؤیلەمیش اۇلسایدئم، موطلاقا بیلیردین. سن بندە اۇلان هر شەیی بیلیرسین، آما بن سندە اۇلانئ بیلەمم. چۆنکی بۆتۆن غایبئ (هر شەیین گیزلیسینی ساقلئسئنئ) أن ایی بیلن سنسین! بن اۇنلارا سنین بانا أمرەتتیگین شەیدن باشقاسئنئ سؤیلەمەدیم: ‘بنیم دە راببیم، سیزین دە راببینیز اۇلان آللاها قوللوق أدین!’ دەدیم. آرالارئندا بولوندوغوم سۆرەجە اۇنلارا شاهیدتیم (بنی وە آننەمی ایلاە أدینن یۇقتو). نە زامان کی بنی وفات أتتیردین، اۇنلارئ گؤرۆپ گؤزتن سادەجە سن قالدئن. سن هر شەیە شاهیدسین.” (مائیدە سورەسی؛ 116-117)
