عیسا (ع)، ینی بیر یۆک گتیرمەدی؛ یۆکلرینی حافیفلتمک ایچین گلدی وە اۇنلارا شؤیلە دەدی:
وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿۵۰﴾ (سورة آل عمران)
“بن اؤنۆمدەکی تەوراتئ تاصدیق أدن بیری اۇلاراق وە سیزە حارام قئلئنمئش باعضئ شەیلری حلال قئلماق ایچین گلن بیر ألچیییم. سیزە راببینیزین (صاحیبینیزین) آیتی /موعجیزەسی ایلە گلدیم. آرتئق آللاها قارشئ یانلئش یاپماقتان ساقئنئن وە بانا گؤنۆلدن بۇیون أگین. شۆبهەسیز آللاە بنیم دە راببیمدیر، سیزین دە راببینیزدیر. اؤیلەیسە اۇنا قوللوق أدین؛ بو دۇسدۇغرو بیر یۇلدور.” (آلی عیمران سورەسی؛ 50)
عؤمر فاروق حارمان’ئن قۇنویلا ایلگیلی تثبیتلری اؤزتلە شؤیلەدیر:
“عیسا، أردن جیوارئندا وە گالیلە’دە (جلیلە’دە) تبلیغ فاعالییتینە باشلایئنجا یازئجئلار وە فریسیلرین دۆشمانلئغئنئ جلب أتتی. (مارکۇس) فریسیلر، عیسایئ یۇق أتمە پلانئ قورارکن، حالق بۆیۆک بیر جۇشقویلا اۇنو تاعقیب أدیۇردو. عیسا حاستالارئ اییلشتیریپ چشیتلی موعجیزەلر گؤستردی، اؤرنکلر ورەرک گرچکلری آنلاتتئ. عیسایا اینانان گالیلەلیلر اۇنو کرال یاپماق ایستەدیلر. (یوحاننا) عیسا قودۆسە گیتتی، یاهودا وە پرە’یی دۇلاشتئ. دؤرت گۆن اؤنجە اؤلن لازار’ئ دیریلتتی. (یوحاننا) قودۆسە چۇق یاقئن بیر یردە مەیدانا گلن بو موعجیزە باش شهری سارستئ. قودۆستە باش کاهین کایافا، اۇنون اؤلدۆرۆلمەسی ایچین پلانلار یاپتئ. (یوحاننا) اۇن ایکی حاواریدن بیری اۇلان یاهودا ایسکاریۇت دا باش کاهینلرە گیدەرک اۇتوز گۆمۆش قارشئلئغئ عیسایئ ألە ورمەیی واعاد أتتی. قئسا بیر سۆرە سۇنرا عیسا توتوقلاندئ، حاواریلر قاچتئلار. عیسا، باش کاهین کایافا وە سانهدرین طارافئندان سۇرغولاندئ آما یاپتئقلارئندا سوچ عونصورو بولونامادئ. کایافا، مسیح اۇلوپ اۇلمادئغئنئ سۇردو. عیسا، مسیح اۇلدوغونو آچئقچا سؤیلەیینجە اؤلۆمۆ حاق أتتیگینە قارار وردی.
یاهودیلر عیسانئن میللتی قاندئردئغئنئ، قایصرە ورگی وریلمەسینە أنگل اۇلدوغونو وە کندیسینین مسیح کرال اۇلدوغونو ایددیعا أتتیگینی ایلری سۆرەرک (لوقا) رۇما والیسی پیلاتوستان اؤلدۆرۆلمەسی ایچین اۇنای ایستەدیلر. پیلاتوس، عیسایئ اؤزل اۇلاراق سۇرغویا چکتی؛ ایددیعالارئنئن سیاسی وە تهدیدکار اۇلمادئغئنئ گؤردۆ. (یوحاننا) یاهودیلرین ائصرارلا عیسانئن چارمئحا گریلمەسینی ایستەمەسی اۆزەرینە اۇنو هیرۇدس’ە گؤندردی. (لوقا) هیرۇدس، عیسایئ سۇرغولایئپ پیلاتوسا ایعادە أتتی. گؤنلۆ عیسایئ عاففەتمکتن یانا اۇلان پیلاتوس، یاهودیلرین باسقئسئ قارشئسئندا اۇنون چارمئحا گریلەرک اؤلدۆرۆلمەسینی اۇنایلادئ…”
آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا ﴿۱۵۷﴾ (سورة النساء)
(یاهودیلرین؛) “بیز آللاهئن ألچیسی مریەم اۇغلو عیسا مسیحی اؤلدۆردۆک!” دەمەسی یۆزۆندن دە (قالبلرینی مۆهۆرلەییپ جزالاندئردئق.) حالبوکی اۇنو نە اؤلدۆردۆلر نە دە آستئلار، آما اۇنلارا اؤیلە گؤستریلدی. بو قۇنودا ایحتیلاف أدنلر تام بیر ایکیلم ایچیندەدیر. اۇنلارئن بونونلا ایلگیلی هیچبیر بیلگیسی یۇقتور وە سادەجە ظاننا اویماقتادئرلار. اۇنو اؤلدۆردۆگۆنە دائیر کسین بیر قاناعاتئ یۇقتور. (نیسا سورەسی؛ 157)
یاهودیلر، عیسایئ (ع) اؤلدۆرەمەمیشلردی آما حئریستیان دین آداملارئ یاپتئغئ عیوەجلە اۇنون اؤلدۆرۆلدۆگۆ ایددیعاسئنئ قوللاناراق کیلیسەیی، عیسایئ تمثیل أدن بیر تۆزل کیشیلیک یاعنی شاحصئ ماعنەوی حالینە گتیرەرک تانرئلاشتئرمئش وە آللاهئن دینینی تانئنماز حالە گتیرمیشلردی.
بوگۆنکۆ یاهودیلرین عیسا (ع) ایلە ایلگیلی سؤزلرینین بیر قئسمئ شؤیلەدیر:
“عیسا بیر بۆیۆجۆ وە عاقئلسئز؛ آننەسی مریەم دە زیناکارئن تکییدی.” (تالمود، شاباث)
“عیسا زینادان دۇغما، اۇنون بونون چۇجوغویدو.” (تالمود، یبامۇث)
“ناصئرالئ عیسا بۆیۆ ایلە اوغراشان بیریسیدیر.” (تالمود، سانهدرین)
گؤرۆلدۆگۆ گیبی ماقاملارئنئن أللریندن گیدەجگی قۇرقوسونا قاپئلان یاهودی دین آداملارئنئن اؤندە گلنلری، حالقئن عیسایا اینانماسئنئ أنگللەمک ایچین هر تۆرلۆ آلغئ یؤنتیمینە باش وورموشلاردئر.
عیسا مسیح اۆزەریندن یاپئلان عیوەج
عیسا (ع) گلدیگی زامان، یاهودیلر اۇنا اینانماق زۇروندایدئلار. موحاممدە (ع) ایسە، هم یاهودیلرین هم دە حئریستیانلارئن اینانما یوموشو واردئر. آللاە تعالا شؤیلە دەمیشتیر:
الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴿۱۵۷﴾ (سورة الأعراف)
اۇنلار (أهلی کیتابتان دۇغرو داورانانلار) اۆممی نبی اۇلان بو رسولە (موحاممدە) اویانلاردئر. اۇنو، یانئنداکی تەوراتتا وە اینجیلدە یازئلئ بولاجاقلاردئر. اۇ، اۇنلارا اییلیگی أمرەدر وە کؤتۆلۆگۆ یاساقلار. تمیز وە لذذتلی شەیلری حلال، پیس شەیلری حارام قئلار. اۇنلارئن ائصرئنئ (آغئر یۆکۆنۆ) وە اۆزەریندەکی زینجیرلری قالدئرئر. اۇنا اینانئپ گۆونن، اۇنون دگرینی بیلن، اۇنا یاردئمجئ اۇلان وە اۇنونلا بیرلیکتە ایندیریلن نورا (قورئانا) اویانلار وار یا! ایشتە اومدوقلارئنا قاووشاجاق اۇلانلار اۇنلاردئر. (آعراف سورەسی؛ 157)
آیتتە گچن “ائصر”؛ “ینی گلن نبییە اینانما یۆکۆدۆر”. یاهودیلرین عیسا مسیحە (ع) اینانماسئ، اۇنلار ایچین بیر “ائصر” ایدی. موحاممدە (ع) اینانماق دا هم یاهودی هم دە حئریستیانلار ایچین بیر “ائصر”دئر. اۇنا اینانئنجا “ائصر” یوموشو اۇرتادان قالقمئش اۇلور. چۆنکی اۇ، نبیلرین سۇنونجوسودور. (آحزاب؛ 40) آرتئق باشقا نبی گلمەیەجکتیر.
یاهودیلر بیر عیوەج ایلە عیسا وە موحاممدە اینانما یوموشونو مسیح بکلنتیسینە؛ حئریستیانلار دا موحاممدە (ع) اینانما یوموشونو عیسا بکلنتیسینە دؤنۆشتۆرمۆشلردیر. “ائصر” تریمی اۆزەریندە دە عیوەج یاپئلاراق اۇنون؛ “ینی گلن نبییە اینانما یۆکۆ” آنلامئندا اۇلدوغو اونوتتورولونجا، مۆسلۆمانلارا دا “عیوەج” یاپئلمئش وە اۇنلار دا عیسا مسیح بکلنتیسی ایچینە سۇقولموشلاردئر.
