قورئان، آللاهئن اویارئلارئنئ دیققاتا آلمایاراق شەیطانئن وە قاردشلرینین دۇست وە یۇل گؤستریجی أدینیلمەسینی شیرک سایار.
وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا ﴿۱۱۹﴾ (سورة النساء)
… کیم آللاە ایلە بیرلیکتە شەیطانئ دا دۇست أدینیرسە، شۆبهەسیز اۇ، آپآچئق بیر حۆسرانا دۆشمۆشتۆر. (نیسا سورەسی؛ 119)
فَرِيقًا هَدَى وَفَرِيقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلَالَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ ﴿۳۰﴾ (سورة الأعراف)
آللاە، بیر قئسمئنا هیدایت أتتی، بیر قئسمئنا دا ساپئقلئق لایئق اۇلدو. چۆنکی اۇنلار آللاە ایلە بیرلیکتە شەیطانلارئ دا دۇست أدینمیشلردی. کندیلرینین دە دۇغرو یۇلدا اۇلدوغونو سانیۇرلاردئ. (آعراف سورەسی؛ 30)
شەیطانا قوللوق أدنلر، اۇنا دوعا أدیپ سئغئناراق اۇنون یۇلوندا ساواشاراق وە شەیطانی آماچلارا حیذمت أدەرک اۇنا تاپئنمئش اۇلورلار. شەیطانئ وە قاندئردئغئ قاردشلرینی عاقئل حۇجاسئ أدینەرک بیزلری آحیرتتە چۇق درین پیشمانلئقلارا ایتەجکتیر. شەیطانئ وە شەیطانلاشمئش کیمسەلری ولی /یؤنلندیریجی أدیننلر، گرچکتە اۇنون قوللارئدئر. قورئان بو قۇنودا بیزلری اویارئپ بو غافلتە دۆشمەمەمیز ایچین ساقئندئرمئشتئر:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ وَمَنْ يَتَّبِعْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ… ﴿۲۱﴾ (سورة النور)
أی ایمان أدنلر! شەیطانئن آدئملارئنئ تاعقیب أتمەیین. کیم شەیطانئن آدئملارئنئ تاعقیب أدرسە، شونو بیلسین کی اۇ، أدبسیزلیگی وە کؤتۆلۆگۆ أمرەدر… (نور سورەسی؛ 21)
أی آدم اۇغوللارئ! سیزە؛ “شەیطانا قوللوق أتمەیین! چۆنکی اۇ سیزین آپآچئق دۆشمانئنئزدئر. بانا قوللوق أدین. دۇسدۇغرو یۇل بودور.” دییە بویورمامئش مئیدئم؟ (یاسین سورەسی؛ 60-61)
پکی، شەیطان کیمدیر؟ شەیطان، اینسانلارئ آللاهئن واحییندن وە ایسلامی یاشانتئدان آلئقۇیان هر تۆرلۆ کیشی وە قورومون اۇرتاق آدئدئر. “شەیطان” تاریحتە حض. آدمە سجدە أتمەیەرک آللاها باش قالدئران ایبلیسین آصئل واصفئ اۇلماقلا بیرلیکتە، اۇنونلا ایش بیرلیگی یاپان وە اۇنون پشیندن گیدنلرین دگیشمز صئفاتئدئر. شەیطان آللاها عیصیان أدنلرین پیریدیر. اینسانلئغئن أن آجئماسئز وە أن قۇرقونچ دۆشمانئدئر. اۇنو تانئماق وە شرریندن ساقئنماق أن تمل واظیفەلریمیز آراسئندادئر.
شەیطان، سانئلدئغئ گیبی گۆناە ایشلنن یرلردە بولونماز؛ اۇرالار ذاتن اۇنون حیذمتیندەدیر. اۇ؛ آللاە رئضاسئ ایچین چالئشانلارئن یانئندادئر، اۇنلارئ یۇلدان چئقارماقلا اوغراشماقتادئر. شەیطان بیزیم چئقارلارئمئزئ دۆشۆنیۇرموش گیبی حارەکت أدر، أن چۇق نەیە ایلگی دوییۇرساق بیزی اۇرادان وورمایا چالئشئر، واحی آنلاشئلماسئن دییە دگیل، یانلئش آنلاشئلسئن دییە چابالار وە آصئل اوزمانلئق آلانئ ایسە دیندارلارئ دینی کلیمە وە قاوراملارلا قاندئرماقتئر.
آللاە رئضاسئ ایچین ایشلنن جینایتلر، پارالارئنئ آللاە یۇلوندا باشقالارئنا قاپتئرانلار، آللاە رئضاسئ ایچین حورافەلری یایانلار وە آللاە آدئنا یاپئلان ساحتەکارلئقلارئن آلتئندا حپ ایی نییتلی ظاننەتتیگیمیز شەیطانلار واردئر. قورئان بو نۇقطایا شؤیلە دیققات چکر:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ ﴿۵﴾ إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ ﴿۶﴾ (سورة فاطر)
أی اینسانلار! حابرینیز اۇلسون کی، آللاهئن واعادئ موحاققاق گرچکتیر. ساقئن بو دۆنیا حایاتئ سیزی آلداتماسئن. ساقئن اۇ آلداتئجئ شەیطان سیزی، آللاە ایلە آلداتماسئن. چۆنکی شەیطان سیزە دۆشماندئر. سیز دە اۇنو دۆشمان توتون. اۇ أطرافئنا تۇپلانان طارافتارلارئنئ آنجاق جهننملیکلردن اۇلسونلار دییە داعوت أدر. (فاطئر سورەسی؛ 5-6)
شەیطانئ ولی أدینمک آللاهئن کیتابئنا آیقئرئ یاشانتئیئ سۆردۆرمک وە کندیسینی حالا دیندار ظاننەتمکتیر. شەیطانلاشمئش کیمسەلر بۇش واعادلارلا اینسانلارئ آلداتئرلار. دۆنیادا وە آحیرتتە قورتارئجئنئز اۇلاجاغئز، بیز سیزین اییلیگینیزی دۆشۆنیۇروز گیبی شیعارلارلا آصلئندا بۆتۆن گلەجگیمیزی یۇق أدرلر.
شونو بیر کز داحا تکرار أدەلیم کی، شەیطان ایللە دە آتشتن یاراتئلمئش گؤزلریمیزین گؤرەمەدیگی بیر وارلئق اۇلاراق حایال أتمک زۇروندا دگیلیز. اینسانلارئ آللاهئن دینیندن اوزاقلاشتئران، یالان وە حورافەلرلە قورئان حاقیقاتلارئنئ چارپئتان وە دین اۆزەریندە ماددی سیاسی چئقار ساغلامایا چالئشان کیمسەلر دە شەیطانلاردئر. آللاهئن کیتابئنئ، آللاهئن ماقصادئنا آیقئرئ یۇروملایان، اویدورمالارئ دین دییە پازارلایان وە آصئلسئز یالانلارئ موحاممدە (ع) ایفتیرا آتان کیمسە، شەیطانئن تا کندیسیدیر.
شەیطانئن آلداتماسئ صانعاتئ وە حض. آدم اؤرنگی
آدم-شەیطان قئصصاسئنئ حپیمیز بیر یرلردن دینلەمیشیزدیر. بو قئصصا شەیطان ایلە اینسان آراسئنداکی ایلک قارشئلاشمانئن ناسئل اۇلدوغونو ایفادە أتتیگی گیبی شەیطانئن اینسانلارئ ناسئل قاندئردئغئ نۇقطاسئندا دا بیزە چۇق جیددی بیلگی ورمکتەدیر. قئصصانئن بیزە گؤرە ایلگی چکن یؤنلری شؤیلەدیر:
* شەیطانئن حض. آدمی قاندئردئغئ آغاچ هیچ یۇق اۇلمادئ. اۇ آغاجئن داللارئ حالا آرامئزدا وە شەیطان سۆرکلی عاینئ شەیی یاپاراق یاساق آغاجا بیزلری چکیۇر. بو حایاتتا حپیمیزین بیر یاساق آغاجئ موطلاقا واردئر. بو، کیمیسی ایچین پارا، کیمیسی ایچین قادئن، ماقام، شؤهرت وس. شەیطان نەیی آرزولویۇرساق، بیزی حپ اۇنا یؤنلندیرەجکتیر.
* حض. آدم، آللاهئن یاپتئغئ اویارئیئ دیققاتا آلمادئ وە ألیندەکی ایمکانلارئ قایبەتتی. عاینئ شکیلدە بیز دە آللاهئن بویروق وە یاساقلارئنئ دیققاتا آلمازساق ألیمیزدەکی ایمکانلارئ قایبەدر بۆیۆک بیر پیشمانلئق یاشارئز. آیرئجا شونو دا چۇق ایی قاوراماق زۇروندایئز؛ آللاها راغمن موتلولوق اۇلماز، آللاهئن بویروق وە یاساقلارئنا آیقئرئ اۇلان هیچبیر شەیدە حایئر یۇقتور، بؤیلە بیر ایشە بولاشمامئز بیزلری آصلا حوضورا اولاشتئرمایاجاقتئر. واحیە آیقئرئ هر بیر داعوت آصلئندا شەیطانئن چاغرئسئدئر.
* حض. آدم، کؤتۆ آرقاداش قوربانئ اۇلدو. اؤیلەیسە آرقاداشلارئمئزئ واحیە اویغون حارەکت أدن کیمسەلر ایچیندن سچملیییز. وە أن بۆیۆک دۇستوموزون آللاە اۇلدوغونو اونوتمامالئیئز. آرقاداش حاطئرئنا آللاهئن یاساقلارئنئ چیگنەینلر، شەیطانئ کندیسینە دۇست أدیننلر آللاهئن دۇستلوغونو قایبەدرلر.
* حض. آدم، آللاهئن قۇیدوغو یاساغئ دۆشۆنۆپ شەیطانی تکلیفی رددەتمەسی گرکیرکن اۇنا اویدو، اۇیسا کندی کندیسینە؛ “آللاهئن بانا ورمەدیگینی شەیطان مئ ورەجک یا دا بو آغاچ مئ ورەجک؟” دییە سۇرمالئیدئ. یا دا شەیطانا؛ “اۇ آغاچتان سن یە! بانا واعاد أتتیکلرین سنین اۇلسون!” دیەبیلملییدی. بیز دە کندیمیزە هدف بلیرلەرکن شەیطانئن واعاد أتتیکلری، آللاهئن واعاد أتتیگیندن داحا مئ جاذیب؟ شەیطان آللاهئن یاپامایاجاغئ بیر اییلیگی می یاپاجاق؟ دییە سۇراراق بو قئصصایئ تکرار اۇقویالئم.
* شەیطان اؤلۆمسۆز بیر حایات ، یئقئلماز بیر سالطانات واعاد أتتی… بونلار آللاها ماحصوصتور، اؤیلەیسە شەیطان آدمە آللاە اۇلمایئ تکلیف أتتی. بونو آچئقچا سؤیلەسەیدی، آدم اۇنا؛ “ساچمالاما!” دەردی، آما ایبلیس اینسانئن ایچیندەکی حاکیمییت دویغوسو وە حئرصلارئ قوللاناراق اۇنو وە أشینی اوتانچ وریجی بیر دوروما دۆشۆردۆ. بیزلر دە نەرەلرە چکیلدیگیمیزە، کیملرین پشیندن گیتتیگیمیزە دیققات أتملیییز. شاید واحیین چیزدیگی سئنئرلارئ آشان آیتلرە چکیلیۇرساق بو، کسینلینلیکلە شەیطانئن اۇیونودور، آصلا ایعتیبار أتمەملیییز.
* موطلاقا باعضئ گۆناەلارئ ایشلەمەیی چۇق ایستەریز. آللاە بیر حارام قۇیارسا موطلاقا أطرافئنا چکیجی بیر جاذیبە دە قۇیار. ذاتن اۇ ایستک اۇلماسایدئ ایمتیحان اۇلمازدئ. مثەلا آللاە قورئاندا -عاف أدرسینیز- اینسان پیسلیگی یەمەیی یاساقلاماز. چۆنکی هیچ عاقلئمئزا گتیرمەییز وە هیچبیر جاذیبەسی دە یۇقتور. بؤیلە بیر یاساغا گرک یۇقتور. اینسانلئق بونون یانلئش وە یاساق اۇلدوغونو فئطراتن بیلیر. ایمتیحان أن چۇق جانئمئزئن ایستەدیگی یردن گلیر. اؤیلەیسە شهوتیمیزە، مال حئرصئمئزا، حاکیمییت دویغوموزا، یؤنتیجی روحوموزا وە باشقا آرزولارئمئزا دیققات أدەلیم دە بیزی آدمین یاپتئغئ یانلئشئ یاپمایا سۆرۆکلەمەسین.
* آدم-شەیطان قئصصاسئ بیزە گؤستریۇر کی کؤتۆ آرقاداش، حئرصلارئنئن أسیری اۇلماق، واحیە اویغون یاشاماماق وە آللاهئن سئنئرلارئنئ قۇروماماق بیزی هر زامان پیشمان أدەجکتیر. فائیضلی کرەدی، ایچکیلی سۇفرالار، شانس اۇیونلارئ (قومار)، آحلاقسئز أیلملر وە سؤزلر، ایللە دە آدئم دویولسون، بن دە گؤرۆنەییم أگۇسو وس. بۆتۆن بونلارئن حپسی عاینئ یاساق آغاجئن فارقلئ داللارئدئر. شەیطان بونلارئ هر زامان چکیجی گؤسترەجکتیر. ایشتە آدم قئصصاسئ بو توزاغا دۆشمەمەمیز ایچین بیزە یاپئلان ایلاهی بیر اویارئدئر.
ایلگیلی قئصصا داحا دیققاتلئ اۇقوندوقچا موطلاقا داحا درین ماعنالارا دا اولاشئلاجاقتئر. شەیطانئن وە یر یۆزۆندەکی چئراقلارئنئن اۇیونونا گلمەمک ایچین آللاهئن بو قۇنودا یاپتئغئ اویارئلارئ تکرار تکرار تفککۆر أتملیییز.
