آیتلردە سایئلانلار، بیزی آللاهئن بویروق وە یاساقلارئندان آلئقۇییۇرسا، بیزیم ایچین واحیدن داحا اؤنملییسە بیز بو وارلئقلارئ “ایلاەلار /أنداد” أدینمیشیز دیمکتیر. بو دوروم سەوگیدە اۇرتاق قۇشماقتئر. هیچبیر شەی آللاەتان داحا دگرلی وە سەوگییە لایئق اۇلماز. بو شیرکی ایشلەینلر آصلئندا آللاهئ اینکار أتمزلر، “آللاە یۇق، بانا قارئشماسئن!” دەمزلر، آنجاق سەودیکلری کیشی وە قوروملارئن حاطئرئنا آللاهئن بویروقلارئنئ اومورساماز وە گؤرمزدن گلیرلر. ایشتە شیرک اۇلان قئسئم بوراسئدئر. یۇقسا آللاە بیریلرینی سەومەیی یاساقلاماز. قورئان هر تۆرلۆ سەوگییە قارشئ دگیلدیر، کۇنترۇلسۆز سەوگییە قارشئدئر. بیریلرینی سەومە اوغرونا آللاهئن آرد پلانا ایتیلمەسینە قارشئدئر.
اؤرنگین بیر اینسان دۆشۆنەلیم؛ طارافتارئ اۇلدوغو فوتبۇل تاقئمئ ایچین پارالار حارجئیۇر، اۇنون ایچین آلئیۇر، اۇنون ایچین گۆلیۇر وە تاقئمئ نەرەیە گیدرسە اۇ دا گیدیۇر. ماچ واقیتلرینی اؤنمسییۇر آما ناماز واقیتلرینی اومورسامئیۇرسا، توتتوغو تاقئم ایچین جانئنئ ورەجک یا دا بیریلرینی اؤلدۆرەجک قادار فاناتیکلشمیشسە، حایاتئنئن مرکزینە توتتوغو فوتبۇل تاقئمئنئ قۇیموشسا، بوندان داحا آچئق پوتلاشتئرما اۇلور مو؟ اۇ تاقئم بو قادار سەوگییی، ایلگی وە عالاقایئ حاق أدەجک نە یاپتئ کی، آللاهئ سەور گیبی سەویلیۇر؟
بو کیشی آللاە ایچین اینفاقئ، ناماز واقیتلرینی، آللاە ایچین جیهادئ، ایسلامی بیر حایاتئ اونوتموش یاعنی آصلئندا آللاهئ اونوتموشتور. سۇرسانئز بو کیشیلرە کسینلیکلە آللاها ایمان أتتیگینی سؤیلەرلر آنجاق پراتیکتە آللاهئن دگیل، پوتلاشتئردئغئنئن ایستەدیکلری اۇلور وە آللاە اونوتولور. آللاهئن بو کیمسەلرە ورەجگی جواب شو اۇلاجاقتئر:
وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى ﴿۱۲۴﴾ قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنْتُ بَصِيرًا ﴿۱۲۵﴾ قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنْسَى ﴿۱۲۶﴾ وَكَذَلِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِآيَاتِ رَبِّهِ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَأَبْقَى ﴿۱۲۷﴾ أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِأُولِي النُّهَى ﴿۱۲۸﴾ (سورة طە)
هر کیم دە بنیم ذیکریمدن (قورئاندان) یۆز چەویریرسە، (بیلسین کی) اۇنا دار بیر گچیم (یاشانتئ) واردئر وە اۇنو قئیامت گۆنۆ کؤر اۇلاراق حاشرەدریز. “راببیم! بنی نیچین کؤر اۇلاراق حاشرەتتین (دیریلتتین)؟ اۇیسا بن گؤرن بیر کیمسەیدیم،” دەر. آللاە: “بؤیلەدیر؛ سانا آیتلریمیز گلمیشتی دە اۇنلارئ سن اونوتموشتون، بوگۆن دە اؤیلەجە اونوتولورسون،” دەر. ایشتە حاددی آشانلارئ، راببینین آیتلرینە اینانمایانلارئ بیز بؤیلە جزالاندئرئرئز. وە موحاققاق کی آحیرت عاذابئ داحا شیددتلی وە داحا دواملئدئر. (طاها سورەسی؛ 124-128)
هیچ کیمسەنین بیریلرینی سەومەسینی وە سەودیکلری ایچین حارجامالار، گؤستریلر یاپماسئنئ یادئرغامئیۇروز، آنجاق سەوگی دویغوسو کۇنترۇلدن چئقار وە سەودیکلری، آللاهئن یرینی آلئرسا”شیرکە” دؤنۆشۆر، بو نۇقطادا اویاریۇروز. حایاتتا سەودیکلریمیز /دگرلریمیز اۇلاجاقتئر آنجاق بونلار بیزیم پوتوموز اۇلمامالئدئر.
سەوگینین شیرکە دؤنۆشمە تهلیکەسی
سەودیگیمیز اینسانلارئن یانلئشلارئنئ گؤرەمییۇرساق ألشتیرەمییۇرساق، سەوگینین شیرکە دؤنۆشمەسی؛ آن مسئەلەسیدیر. یاراتئلمئشلارئن آللاهئ سەور گیبی سەومە ساپلانتئسئ حئریستیانلئقتا داحا باریزدیر. اۇنلارا گؤرە حض. عیسا ایلە آللاە آراسئندا بیر فارق یۇقتور. اۇنو قورتارئجئ، شفاعاتچئ، دۆنیا وە آحیرتتە کندیسینە یاردئمجئ قابول أدرلر. آللاە ایچین سەومکلە آللاە گیبی سەومک، حئریستیانلئقتا بیربیرینە قارئشتئرئلمئشتئر. آنجاق بو ساپلانتئ بیزیم ایچیمیدە دە واردئر. شەیحلرینی، نبیلری وە دیگر صالیح قوللارئ، قورتارئجئ سایئپ اۇنلارئ قوتسایانلار دا عاینئ ساپقئنلئق ایچیندەدیر. یوقارئدا اؤرنگینی وردیگیمیز گیبی فوتبۇل تاقئمئ، بیر شارقئجئ، ماقامئ، عئرقئ یا دا بیر پارتی ایچین هر شەیینی فدا أدەبیلەجک قادار فاناتیک اۇلانلار، آللاهئن بویروق وە یاساقلارئنئ اومورسامادان دینی یا دا سیاسی لیدرلری ایچین کندیسینی وە باشقالارئنئ فدا أدەجک قادار گؤزلری دؤننلر دە؛ بو شیرک ایچیندەدیر.
آحمد قالقان بو قۇنودا شونلارئ سؤیلەر:
“قورئان؛ هرحسنگی بیر کیمسەیە، آللاها تسلیم اۇلور گیبی أمرینە گیرمەیی، اۇنا قول کؤلە اۇلمایئ، اۇنون آرزولارئنا، بویروق وە یاساقلارئنا قایئدسئز شارطسئز ایطاعات أتمەیی أنداد أدینمە اۇلاراق، آللاها شیرک قۇشما اۇلاراق دگرلندیرمیش؛ هرحانگی بیر شەیە وەیا کیمسەیە قارشئ بسلنن آشئرئ سەوگییی وە قایئدسئز شارطسئز ایطاعاتئ دا، اۇنو پوتلاشتئرماق اۇلاراق نیتەلەمیشتیر. آللاها اینانماق، کیشینین اۇنون ایستگینی کندی دیلگینە وەیا باشقالارئنئن ایستکلرینە ترجیح أتمەسینی وە دیگر آرزولارئ اۇنون یۇلوندا فدا أدەجک قادار اۇنو سەومەسینی وە اۇنا موطلاق ایطاعات أدیلمەسی گرکن یتکە اۇلاراق قابولۆنۆ گرکتیریر. آللاهئ سەومەنین قانئتئ، اۇنو یگانە موطلاق یتکە اۇلاراق قابول أدیپ اۇنون بلیرلی نیتەلیک وە گۆچلرینی باشقالارئنا عاطفەتمەمک وە اۇنون حاققئنئ ساحتە ایلاە وە رابلرە ورمەمکتیر. آللاهئن صئفات وە گۆچلرینی باشقالارئنا عاطفەدنلر، اۇنو سەودیگینی، اۇنا تسلیم اۇلدوغونو، سادەجە اۇنا ایطاعات أتتیگینی ایددیعا أدەمزلر؛ بیلعاکیس بو شکیلدە اۇنا اۇرتاق قۇشموش. آللاها أنداد (دنکلر) توتموش اۇلورلار.
گۆنۆمۆزدە دە کلیمەیی شهادت گتیریپ ناماز قئلان، اۇروچ توتان، حاججا گیدن کیمسەلرین تاغوتون حۆکمۆنە رئضا گؤستردیگی، طاغوتا ایطاعات أتتیگی، سادەجە آللاها ماحصوص اۇلان صئفاتلارئ باشقالارئنا وردیگی بیلینن بیر گرچکتیر. یینە بو کیمسەلرین آللاهئ بئراقئپ بیر تاقئم آرمالارئ، شیعارلارئ، ایشارتلری، بایراقلارئ، هەیکللری، گلەنکلری گؤرەنکلری، باعضئ قاورام وە ایدئۇلۇژیلری، صانعاتئ صانعاتچئلارئ، فوتبۇلو سپۇرجولارئ، گۆروەلارئنئ، پارتی وەیا قوروملارئنئ، دەولت آداملارئنئ، لیدرلرینی وس. یۆجلتتیگی وە بو سایئلان دگرلر اوغرونا ماللارئنئ، مۆلکلرینی، ناموسلارئنئ، آحلاغئنئ پاییمال أتتیگی، بؤیلەجە دە بو دگرلرە قوللوق أتتیگی اۇرتادادئر.”
هیچبیر کیشی یا دا قورومو وەیا بیر فیکیر آقئمئنئن آللاهئ سەور گیبی سەویپ قایئدسئز شارطسئز اۇنلارئن ایطاعاتئنا گیرەمەییز. گۆنۆمۆزدە وە گچمیشتە یاشامئش اینسانلئغا چۇق فایدا ساغلامئش یۆجە شاحصییتلری سەورکن وە اۇنلارا دگر وریرکن چۇق دیققاتلئ اۇلمالئیئز. اۇنلارئ اؤلۆمسۆز، هر دەدیگی دۇغرو وە آصلا حاطا یاپمایان وارلئقلار اۇلاراق گؤرمک، سەوگیدە آشئرئلئق یاپماق؛ بیزلری ایسلامئن دئشئنا ایتر.
هر گۆزللیک بیر گۆن جاذیبەسینی ییتیرەجکتیر. ألیمیزدە اۇلانلار، هدفلریمیز وە بیزی شو آن موتلو أدن هر شەی أتکیلەیجیلیگینی بیر گۆن موطلاقا قایبەدەجکتیر. اوغروندا یانئپ توتوشتوغوموز، حاسرتلە بکلەدیگیمیز هر بیر کیشی یا دا نسنە بیر گۆن ألیمیزدن چئقاجاقتئر. اؤیلەیسە شو حایاتتا نەلری اؤنجەلەدیگیمیزە دیققات أتملیییز. أسکیمەین، دگیشمەین وە تازەلیگینی حپ قۇرویان آللاهئن واحییدیر. أگر بو حایاتتا فانیلرە یا دا فانیلرین اۆرتتیگی دگرلرە تاقئلئ قالئرساق، اۇنلارئ آشئرئ اؤنمسەرسک، یالنئز قالماقلا جزالاندئرئلئرئز. کیم بیر شەیی آللاەتان فاضلا سەورسە، اۇ شەیدن ماحروم بئراقئلئر.
گرچک سەوگی، آللاهئ سەومک وە آللاهئن؛ “سەوین!” دەدیکلرینی سەومکتیر. آللاە بیر قولونو سەورسە اۇنو سەودیگی دیگر قوللارئ ایلە تانئشتئرئر، گؤنۆللردە بو کیمسە ایچین سەوگی وار أدر. (مریەم؛ ) شونو چۇق ایی بیلەلیم کی، آچلئغئن أن یامانئ سەوگیسیزلیکتیر وە بو دویغویو سادەجە آللاە سەوگیسی باستئرابیلیر.
فهمی چچن ایلکای
