دیندن دگیل، دینجی فاناتیزمدن آللاها سئغئنالئم
تۆم زامانلارئن تک دینی ایسلامدئر. اۇندان اؤنجە بیر دین اۇلمادئغئ ایچین؛ “ایسلام سۇن دیندیر” دەمک ایصابتلی دگیلدیر. آللاە واحیینی اینسان فئطراتئنا وە دۇغال یاشاما اویغون اۇلاراق ایندیرمیشتیر. اینسان، آللاەتان گلدیگی شکلییلە دینی یاشادئغئ تاقدیردە حوضورلو بیر حایاتا صاحیب اۇلور. کیشینین دۇغایئ وە کندیسینی ایلک یاراتئلدئغئ گۆنکۆ گیبی ماددی ماعنەوی کیرلردن قۇروماسئنا “تاقوا”، تاقوالئ کیشییە ایسە “موتتاقی” دەنیر. آللاهئن دینیندن وە بو دینی دۇغرو بیر شکیلدە یاشایاندان قۇرقمایا گرک یۇقتور. بیزیم تنقیدلریمیز، دینە وە موتتاقییە دگیل، بو قاوراملارئ ایستیثمار أدنلرەدیر.
موتتاقی اۇلماق، آللاە ایلە قول آراسئندا اؤزل بیر دورومدور. ایسلام؛ آللاهئن قولا شاە دامارئندان داحا یاقئن یاقئن اۇلدوغونو ساووندوغوندان، اینسانلارئ آللاها یاقلاشتئرئجئ دین آدامئ صئنئفئنئ شیرک سایئپ رددەدر. ایسلامدا، دین آداملئغئ دییە بیر قوروم اۇلمادئغئندان، دینی ألبیسە /گییم قوشام دا یۇقتور.
دینجیلیک یوقارئدا باحثەتتیگیمیز موتتاقی تانئمئندان چۇق داحا فارقلئ بیر قاورامدئر. دینجی، دیندن چئقار ألدە أتمک ایستەین، دیندن گچینن، کندیسینی دینە حیذمتە آدامایئپ دینی کندی منفاعاتلارئ ایچین قوللانان مۆسلۆمان گؤرۆنۆملۆ کیشیدیر. بو تیپلر، دینی یا دا دۆنیەوی حئرصلارئ ایچین دینی قاوراملارئ قوللانماقتان چکینمزلر، اینسانلارئ کندینە قول أتمک ایچین اوغراشئرلار. کندی أمکلری اۆزەریندە دگیل، باشقالارئنئن سئرتلارئنا باساراق یۆکسلمەیە چالئشئرلار. تۆم بونلارئ یاپارکن، دینین کلیمە وە قاوراملارئنئ وە دینی بیر قئلئغئ ترجیح أتتیگی ایچین بونلار موتتاقی دگیل، دینجیدیرلر.
دینجیلر اینسانلارئ آللاهئن دینییلە وە آللاهئن آدئنئ قوللاناراق قاندئرئپ واحیین گرچکلرینی گیزلەرلر. اویدوردوغو یالانلارلا تۇپلومو اویوشتوران بو کیمسەلر، اینسانلارئن ماعنەویاتئنئ قوللاناراق عئرضلارئنا ناموسلارئنا موساللاط اۇلورلار، ترؤر وە شیددت أیلملرینی، دینی أمری گیبی گؤستریرلر وە حالقئن ماللارئنا أل اوزاتئرلار.
شونو دا ایفادە أدەلیم کی دینجیلیک، گرچک دینین یانلئش آنلاشئلماسئنا نیدن اۇلور وە بو واحشتە تانئق اۇلان اینسانلار واحیدن اوزاق بیر یاشامئ ترجیح أدرلر. بو آنلامئیلا دینجیلر اینسانلارا اۇلدوغو گیبی گرچک دینە دە بۆیۆک ضاربە وورورلار. دینجی فاناتیکلر اینسانلئغئ واحیین نورویلا آیدئنلاتماق بیر یانا، آللاە ایلە اینسانئن آراسئنئ آچان، کندیلری قارانلئقتا قالمئش زاواللئلاردئر. اینسانلارئن دینە “آفیۇن” گؤزۆیلە باقماسئندا، فاناتیک دینجیلرین رۇلۆ آصلا کۆچۆمسنەمز.
باطئل وە قایناقسئز دین آنلایئشئیلا باشقالارئنئ ایسلاما ائسئندئرمایئ بیر کنارا بئراقئن، کندی اینسانئمئزئ دا دینیمیزدن سۇغوتموش اۇلوروز.
زۇربالارئ ظولۆم یاپمایا ایتن، دین آدامئ قئلئقلئ شەیطانلارئن یازدئغئ کیتابلاردئر. بو کیتابلار چالمایئ وە اؤلدۆرمەیی موباح گؤرۆر، بونا اینانان جاناوار دا گرگینی یاپار. اؤفکەمیز دین وە دیندارا دگیل، سؤمۆرن بو جاناوارا یؤنەلیک اۇلمالئدئر.
دینجیلرین یاپتئقلارئنا باقئپ دینە، آللاها وە موتتاقیلرە کۆسمک دۇغرو دگیلدیر. یاپئلماسئ گرکن ایسلامئ، آنا قایناغئ اۇلان قورئاندان اؤگرنیپ یاشاماقتئر. قورئان هر تۆرلۆ دینجی سالدئرئیا قارشئ، اینسانلئغئ اویارئر وە تدبیرلر آلمایا یؤنلندیریر. دین سؤمۆرۆسۆنۆن اؤنۆندە دورماق، آنجاق قورئان ایلە مۆمکۆندۆر.
دینجی سالطانات آصئل “ضاربەیی” حالقا ووراجاقتئر
ایسلام، آللاهئن بیزە أمرەتتیگی بویروق وە یاساقلارئن، مدەنی حوقوقون، گؤرگۆ قوراللارئنئن، اینانچ وە عیبادت سیستمینین بۆتۆنۆدۆر. ایسلام، اینسان طابیعاتئ وە دۇغال چەورەیلە اویوم حالیندە اۇلدوغوندان، هیچ کیمسە اؤیلە بیر دینە ایعتیراض أتمز.
دینیمیز؛ قادئن أرکک هرکسە اۇقومایئ، اؤگرنمەیی وە تۇپلوما فایدالئ کیمسەلر اۇلمایئ أمرەتمیشتیر. بو قۇنودا جینسییت آیرئمئ یۇقتور. آنجاق اۆلکەمیزدە چۇق یایغئن اۇلان ناقشیبندی طاریقاتئنئن قۇنویا باقئشئ چۇق فارقلئدئر. طاریقاتئن ایسماعیل آغا قۇلونون لیدری قۇنومونداکی ماحمود اوستاعۇثماناۇغلو، قادئنلار قۇنوسوندا شونلارئ سؤیلەر:
* بن قادئنلارئن دۆککان آچماسئنئ آصلا حلال گؤرمۆیۇروم.
* قادئندان مەمور اۇلماز. قادئنلار مکتبە گیتمز. دویمادئق دەمەیین!
* قادئن سۇقاقتا گزەجک بیر شەی دگیلدیر، أرکگە گؤزۆکەجک بیر شەی دگیلدیر.
* قادئن أن دایانئلماز شەیدیر، اۇنو گؤرمەیەجکسین.
* قئز چۇجوغون اۇرتا مکتبتە، لیسەدە ایشی یۇقتور.
* آلئش وریش، همشیرەلیک، سوبایلئق قارئ ایشی دگیلدیر.
* بو قارئلارئ کندی باشئنا بئراقئرسان، اوچورومدان آشاغئیا هر گۆن اوچارلار.
قادئن جاهیل قالئرسا، چۇجوقلارئنئ دا جاهیل یتیشتیریر وە تۇپلوم قئسا سۆرەدە جهالت باتاقلئغئنا دؤنۆشۆر. سۇرالئم؛ آللاە کیتابئندا قادئنلارا اۇقوما وە چالئشما یاساغئ قۇییۇر مو؟ بو ساطئرلارئن قانون اۇلاراق یۆرۆرلۆگە قۇندوغونو دۆشۆنەبیلیۇر موسونوز؟ ألیندن گلسە قادئنلارا اینسان اۇلمایئ یاساقلایاجاق بو کیشیلر، اۆلکە یؤنتیمینی ألە آلدئغئندا نەلر یاپابیلەجگینی حایال أدەبیلیۇر موسونوز؟ دینجیلیگین أگەمن اۇلدوغو یؤنتیملر قادئنئن وە عائیلەنین أزیلیپ ماحکوم أدیلدیگی سیستملردیر. طابیعی بو دوروم یوقارئداکی ساطئرلارئ یازانئن اوموروندا بیلە دگیلدیر.
دینی یا دا سیاسی لیدری قابول أتتیگی کیشی ایچین کندی ایرادەسیندن، أشیندن، چۇجوغوندان وە رئزقئندان وازگچن، بونلارئ گؤزدن چئقاران بیر اینسان، سیزجە ساغلئقلئ بیریسی اۇلابیلیر می؟ آللاهئن، قوللارئندان ایستەمەدیگینی بیریلرینین ایستەمەیە نە حاققئ وار؟ بوگۆن بو کیتابلاردان أتکیلنیپ کندی مالئنئ مۆلکۆنۆ ساچئپ ساووران، عائیلەسینی داغئتان بو تیپلر، یارئن ایقتیدار اۇلورلارسا (آللاە قۇروسون) نەلر اۇلابیلەجگینی چۇق ایی تفککۆر أتملیییز.
دینجیلر سادەجە جان وە مال گۆونلیگیمیز ایچین دگیل، آحلاق وە ناموس آنلایئشئمئز ایچین دە تهدیدتیر. أل-ایبریزدن عیبرتلە اۇقویالئم:
“… بیر گجە حانئملارئمدان بیرییلە باش باشا قالدئم. اۇنونلا اۇیناشئرکن اوتانچ یرینە باقتئم… آرادان بیرقاچ گۆن گچتیکتن سۇنرا شەیح حاضرتلرینی زیارتە گیتتیگیمدە حوضوروندا بیرچۇق عیلیم آداملارئ بولونیۇردو. اۇنلارا دؤنەرک سۇردو:
– “أی دین عالیملری! قادئنئن اوتانچ یرینە باقماق حاققئندا نە دەرسینیز؟” بن همن جواب وردیم: “أفندیم، دەدیم. بو قۇنودا عالیملرین دەدیگینی بن دە عاینن سؤیلەریم.” حالبوکی شەیح حاضرتلرییلە آرامئزدا ایکی مرحالە گیبی اوزون بیر مسافە بولونیۇردو…” بونون اۆزەرینە سۇردو: “پکی سن هیچ باقار مئسئن؟” بن: “حایئر! دەدیم. مگر کی اونوتموش اۇلایئم…”
– “أوت، فالان گجەیە قادار اؤیلە… آما اۇ گجە؟” بویورونجا اوتاندئم، یاپتئغئمئ حاطئرلادئم. سۇنرا شؤیلە اویارئدا بولوندو: “کاعبەیە یؤنلیپ باقان یۆزۆنۆ (اۇ گیبی شەیلرە) چەویریپ باقما!.. اینشاللاە…”
عابدولعازیز دبباغئن مۆریدی یوقارئداکی اۇلایئ، شەیحینین کرامتی (!) اۇلاراق آنلاتماقتادئر. دبباغ، مۆریدلرینین أشلری ایلە مۆناسبتتە بولوندوغو سئرادا، یانلارئندا اۇلیۇر وە سانکی اۆزەرینە واظیفەیمیش گیبی اۇنلارئ دنتلییۇر، هرکسین ایچیندە مۆریدینی آشاغئلایئپ ماحجوب أتمەیی دە ایهمال أتمییۇر. اینسانئن أشی ایلە اؤزل حاللری شەیحی نە عالاقادار أدر؟
جامیع کۆرسۆلریندە “شەیحلر گجە أشینیزلە نە یاپتئغئنئزئ بیلیۇرلار” رذالتینی کرامت دییە آنلاتانلارئن ذیهینلری ایشتە بو مۆستهجن قئصصالارلا دۇلودور، اۇنلار بورالاردان جسارت آلاراق قۇنوشیۇرلار. آحلاقسئز منقئبەلرلە بەیینلری کیرلتیلمیش حۇجا قئلئقلئ کیشیلر، جامیع کۆرسۆلریندن مجلیس کۆرسۆلرینە چئقارلارسا، اۇلاجاقلارئ سیز حایال أدین.
تۆم بونلارا أک اۇلاراق فاناتیک دویغولارلا ترؤر قوسان دینجی میلیتانلار؛ “ترؤر ایسلامداندئر؛ بونو اینکار أدن کافیردیر” ایسیملی ماقالە یایملاماقتان چکینمزلر:
“هر کیم کی؛ ‘ایسلام ترؤردن (قۇرقوتمادان) اوزاقتئر’ دەرسە یا دا ایسلام ایلە ترؤرۆ بیربیریندن آیئرمایا قالقارسا کافیر اۇلور. چۆنکی ترؤر ایسلامداندئر.”
عاقلئ باشئندا بیر کیمسە بؤیلە بیر شەیی سؤیلەیەبیلیر می؟ ألبتتە کی سؤیلەیەمز، آنجاق دین دویغوسونون یرینی کین دویغوسو آلئرسا، آللاە رئضاسئ ایچین ترؤر ایلە ایسلامئ أشیتلەر، حاتتا کندیسی گیبی دۆشۆنمەین مۆسلۆمانلارئ بیلە دینسیزلیکلە سوچلار. دینجیلیگین یؤنتیمە گلمەسی آصلئندا ترؤرۆن، تالانئن، باغنازلئغئن وە جهالتین ایقتیدارا گلمەسیدیر.
ایلگیلی آلئنتئلار گؤستریۇر کی، آللاهئن واحیەتتیگی قورئانا قارشئ “دینجیلیک ضاربەسی” ایلە قارشئ قارشئیایئز. منقئبەلر، اویدورما آصئلسئز ریوایتلر، آیتلرە یاپئلان تاحریفلر وس. بو آحتاپۇت گؤرۆنۆملۆ ضاربەنین قۇللارئ /اوزانتئلارئدئر. تۆم بونلارا باقاراق شو تثبیتی یاپماق دوروموندایئز؛ ایسلام عالمینین شو آنداکی ایچلر آجئسئ حالی، قورئانئ بئراقئپ اویدورولموش دینین پشیندن گیتمەسی یۆزۆندندیر.
