Çera “Mixuanim”?
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ﴿۱﴾ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ ﴿۲﴾ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ ﴿۳﴾ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ﴿۴﴾ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ ﴿۵﴾ (سورة العلق)
Bexuan be name pérvérdgarét ke aféridgar, ust. U ensan ra éz éléq aférid. Bexuan! Pérvérdgarét sahebe fézle bipayan ést. U ba qélém amuxt. Be ensan ançe ra nemidanest, amuxt. (Sureye Éléq; 1-5)
“Télébe elm bér hér mosélmani vaceb ést.”
Cévanane gerami!
Véqti be xuandén fekr mikonim, évvélin çizi ke be zehneman mireséd in ést ke “be huruf vé neşanehayi ke yek neveşte ra téşkil midehénd negah konim, anha ra be guneye souti béyan konim, éndişe ra beféhmim vé yad begirim ke yek métne neveştari séıy dér enteqale çe méfahimi daréd.” Éksére ma xuandén ra be onvane huzur dér amuzeşe ebtedayi, débirestan vé daneşgah dér nézér migirim. Dér vaqeı xuandén, méfhumi besyar vésiıtér éz in ést. Tebqe férhénge loġét, “xuandén” hémçonin be méınaye “féhmidén ya dérke yek méına, yek çize nagofte ya sazokare déruniye yek mouzuı, bér ésase neşanehaye xas” ést.
Béraye mesal, çera ma “motalee” mikonim? Hétta égér rénceşe xod ra be yek dust ebraz nékonid, haléte çehreye şoma hémçonan mitévanéd an ra aşekar konéd. Pezeşkan mitévanénd éz ruye élaeme xas, bimariye şoma ra téşxis dehénd. Égér ettelaate moxtélef dér mourede yek mouzuı ra dér nézér begirid vé anha ra be suréte cameı érzyabi konid, mitévanid elél vé peyamédhaye ruydadha ra dérk konid. İn be şoma didgahe vésiıtéri midehéd.
Évvélin désture ketabe elahiye ma, hémantour ke dér ayate ebtedaye mıkalememan xuandim, in ést: “Bexuan be name pérvérdgarét ke aféridgar, ust”. Aya ta be hal be çegunegiye ecraye in déstur fekr kérdeid? Aya fareġot téhsili éz médrese vé gerefténe médréke diplom béraye ecraye in déstur kafi ést? Ya Xodavénde Moteal be çize digéri déstur midehéd? İn déstur béraye kési ke hérgez be médrese néréfte, çe méınayi daréd? Hétta ba dér nézér gerefténe pasoxe in soal, be rahéti mitévanid déryabid ke xuandén, mosavi ba témam kérdéne médrese nist. Hémantour ke qéblén goftim, xuandén dér héqiqét; “féhmidén ya dérke méınayi éz bérxi neşaneha, çizi nagofte ya méınaye déruniye yek mouzuı” mibaşéd.
Médrese cayi ést ke mitévanim besyari éz ettelaate mourede niyazeman ra dér zendegi cémıavéri konim. Ba in hal serfén cémıavéri vé énbaşte in ettelaat yéıni hefz kérdéne anha bifayede ést. Ma éz in ettelaat bayéd hémrah ba téhqiqat vé moşahedate xodeman, béraye hélle moşkelati ke dér zendegi ba anha movaceh xuahim şod, estefade konim.
Biyayid mesali bezénim: Férz konid yek peymankar dér hale nésbe kaşihaye térhdar dér févasele monézzém beyne kaşihaye sade dér hémmam ést. Égér in peymankar éz hendese agahi daşte başéd, mitévanéd be rahéti faseleye mourede niyaz vé noqate şurue kar béraye kaşihaye térhdar ra dér mésahéte éndazegiri şode mohasebe konéd. Kare peymankari ke in mouzuı ra be toure kamel dérk nemikonéd, ba peymankari ke in mouzuı ra be xubi dérk nékérde, téfavote qabele tévéccohi xuahéd daşt. Peykari ke dérse hendese ra dér médrese amuxte vé ba daneşe fénni ke dér herfeye xod amuxte, moséllémén movéfféqtér xuahéd bud.
Be hémin délil ést ke bayéd daneşi ra ke dér médrese késb mikonid, dér ouléviyét qérar dehid. Hengami ke in daneş ra késb mikonid, dér nézér begirid ke koca vé çegume mitévanid an ra dér zendegiye vaqei be kar bebérid. Ba in hal be daneşi ke dér médrese késb kérdeid, ektefa nékonid. Dér tule zendegiye xod be motalee vé téhqiq edame dehid. Hémantour ke dér hédisi ke dér ebtedaye goftoguyeman, améde ést: “Télébe elm bér hér mosélmani vaceb ést.”
