- قورئانئن آللاەتان گلدیگینین دلیل اۇلاراق تاصدیق
آللاە، قورئانئن آللاەتان باشقاسئنا عائید متین اۇلامایاجاغئنئن بیر دیگر دلیلی اۇلاراق کندیسیندن اؤنجەکی کیتابلارئ تاصدیق أدیۇر وە اۇنلارئن ایچیندەکی کیمی قۇنولارئ دتایلئجا آچئقلئیۇر اۇلماسئنئ گؤستریر:
… مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ﴿۱۱۱﴾ (سورة یوسف)
… (قورئان) اویدورولموش بیر سؤز دگیلدیر. عاکسینە کندیندن اؤنجەکیلری تاصدیق أدر، هر شەیی دتایلئجا آچئقلار. اینانئپ گۆونن بیر تۇپلولوغا رهبر وە تام بیر ایکرامدئر. (یوسوف سورەسی؛ 111)
وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ… ﴿۴۸﴾ (سورة المائدة)
کندیندە اۇلانلا اؤنجەکیلری اۇنایلایان وە قۇروما آلتئنا آلان بو کیتابئ، سانا حاق اۇلاراق ایندیردیک. اۇ حالدە آرالارئندا آللاهئن ایندیردیگی ایلە حۆکمەت! سانا گلن دۇغرولارئ بئراقئپ اۇنلارئن آرزولارئنا اویما!.. (مائیدە سورەسی؛ 48)
تۆم نبیلر، اؤنجەکی ایلاهی کیتابلارئ تاصدیق أدیجی اۇلاراق گلیر. بو، اۇنلارئن نبی اۇلدوغونون دا بیر تۆر بلگەسیدیر. شو آیت بو آچئدان اؤنملیدیر:
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ… ﴿۸۱﴾ (سورة آل عمران)
آللاە نبیلردن سؤز آلدئغئ گۆن اۇنلارا: “سیزە بیر کیتاب وە حیکمت وریریم دە ألینیزدە اۇلانئ تاصدیق أدن بیر ألچی گلیرسە، اۇنا کسینلیکلە ایناناجاقسئنئز وە دستک ورەجکسینیز!” دەمیشتی… (آلی عیمران سورەسی؛ 81)
پکی ینی گلن بیر ایلاهی کیتاب، اؤنجەکیلری تاصدیق أدیۇر اۇلماسایدئ نە اۇلوردو؟ أگر ینی گلن کیتاب، اؤنجەکیلرە تابان تابانا ضئد اۇلسا یا دا اؤنجەکیلردە باحثی گچن ایلکەلر، عیبادتلر وەیا ألچیلر حاققئندا هیچبیر بیلگی ورمەییپ تامامن باشقا قۇنولاردان باحثەدیۇر اۇلسایدئ، قورئانئن دا اؤنجەکیلر گیبی آللاەتان گلن بیر واحی اۇلدوغونا کیم وە نەیە دایاناراق ایناناجاقتئ؟ اؤنجەسیندە دین، ایمان وە عیبادتلر حاققئندا پک جۇق بیلگییی /أمری کیتابلارئندا بولان وە اۇنلارئ اویغولایان اینانانلار، بو أساسلاردان جۇق فارقلئ شەیلر آنلاتان یا دا اؤنجەکی أمیرلرین تامامئنئ بۇشا چئقاران بیر کیتابلا قارشئلاشسالاردئ، اۇنا اینانماق شؤیلە دورسون، آنجاق؛ “بو دا نەرەدن چئقتئ؟” دییە دۆشۆنەبیلیرلردی. اۇیسا آللاە، اؤنجەدن کندیسینە کیتاب وریلمیش کیشیلرین، قورئانئن آللاەتان گلەجگی بکلنن اۇ کیتاب اۇلدوغونو وە ألچی موحاممدین (ع) دە آللاهئن گؤندردیگی ألچی اۇلدوغونو چۇق نت تانئیاجاغئنئ بیلدیرمکتەدیر؛ چۆنکی اؤنجەکی کیتابلارا، ینی گلەجک ألچینین نە تۆر حۆکۆملر گتیرەجگی ایلە ایلگیلی بیلگیلری ذاتن یرلشتیرمیشتیر:
الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمُ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿۲۰﴾ (سورة الأنعام)
کیتاب وردیگیمیز کیمسەلر، اۇنو (اۇ کیتابئ /اۇ ألچییی) کندی چۇجوقلارئنئ تانئدئغئ گیبی تانئرلار. کندیسینی حۆسرانا اوغراتانلار، اۇنا اینانمایانلاردئر. (أنعام سورەسی؛ 20)
قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ ﴿۱۴۴﴾ وَلَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ بِكُلِّ آيَةٍ مَا تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَمَا أَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ ﴿۱۴۵﴾ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ وَإِنَّ فَرِيقًا مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿۱۴۶﴾ (سورة البقرة)
(أی موحاممد!) “یۆزۆنۆن سئق سئق گؤگە یؤنلدیگینی گؤرمکتەییز. راضئ اۇلاجاغئن قئبلەیە سنی موطلاقا چەویرەجگیز. هایدئ شیمدی یۆزۆنۆ مسجیدی حارام یؤنۆنە چەویر! (مۆمینلر! سیز دە) نەرەدە اۇلورسانئز اۇلون؛ (نامازدا) یۆزۆنۆزۆ اۇنون بولوندوغو یؤنە چەویرین! کندیسینە کیتاب وریلنلر ایی بیلیرلر کی بو، راببینین (صاحیبینین) گرچک حۆکمۆدۆر. آللاە یاپتئقلارئ هیچبیر شەیە ایلگیسیز قالماز. کندیسینە کیتاب وریلنلرە (کیتابلارئنداکی) بۆتۆن آیتلری گتیرسن بیلە سنین قئبلەنە اویمازلار. سن دە اۇنلارئن قئبلەسینە اویاجاق دگیلسین. اۇنلار بیربیرینین قئبلەسینە دە اویمازلار. سانا گلن بو بیلگیدن سۇنرا اۇلور دا اۇنلارئن آرزولارئنا اویارسان، یانلئش یاپانلارا قارئشئر گیدرسین. کندیسینە کیتاب وردیگیمیز اینسانلار بونو (کاعبەنین تکرار قئبلە اۇلاجاغئنئ) کندی اۇغوللارئنئ بیلدیگی گیبی بیلیرلر. آما اۇنلارئن بیر تاقئمئ بو گرچگی بیلە بیلە گیزلەرلر. (باقارا سورەسی؛ 146-144)
کیتاب وریلمیش کیشیلر، کندی کیتابلارئندا مۆژدەسی وریلن یاعنی کیتابئ وە اۇنو گتیرەجک ألچییی تانئتان آچئق گؤسترگەلری، ألبتتە کی اؤنجەکیلرە بنزەین وە آللاهئن ایلک اینساندان بری وردیگی أمیرلرە بنزەر حۆکۆملر ایچرن بیر کیتابتا بولابیلیرلردی. آنجاق بؤیلە اؤزللیکلر، اۇنون آللاەتان گلن بیر کیتاب اۇلدوغونون دلیلی اۇلابیلیردی. بو سایەدە اؤنجەکی کیتابلاردان بیلگیسی اۇلانلار دا موحاممدین (ع) آللاهئن گؤندردیگی ألچی اۇلدوغونا بو بیلگیلری سایەسیندە شاهیدلیک أدەبیلیرلردی:
وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ ﴿۴۳﴾ (سورة الرعد)
کافیرلر (آیتلری گؤرمزلیکتە دیرننلر): “سن (آللاە طارافئندان) گؤندریلمیش بیر ألچی دگیلسین!” دەرلر. دە کی: “بنیملە سیزین آرانئزدا شاهید اۇلاراق آللاە دا یتر، آللاهئن کیتابئندان بیلگیسی اۇلانلار دا.” (راعد سورەسی؛ 43)
ایشتە بو نیدنلە قورئان، گنل یاپئسئ ایعتیبارئیلا اؤنجەکی آللاە ألچیلرینە واحیەدیلنە تابان تابانا ضئد یا دا اۇ زامانا قادار هیچ ایشیتیلمەدیک بیر قۇنو ایحداث أتمەمیشتیر:
شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ ﴿۱۳﴾ (سورة الشوری)
آللاە نوحا نە أمرەتمیشسە اۇنو، سیزین ایچین بو دینین قورالئ (شریعات) یاپمئشتئر. سانا واحیەتتیگیمیز؛ ایبراهیمە، موسایا وە عیسایا أمرەتتیگیمیز شودور: “بو دینی آیاقتا توتون وە بیربیرینیزدن آیرئ دۆشمەیین!” سنین چاغئردئغئن شەی مۆشریکلرە آغئر گلیر. آللاە، بو دینی ترجیح أدنی کندی طارافئنا (یۇلونا) سچر وە اۇنا یؤنلنی دۇغرویا یؤنلندیریر. (شورا سورەسی؛ 13)
- قورئانئن آللاەتان گلدیگینین دلیلی اۇلاراق نسیح
آنجاق آللاە، قورئاندا اؤنجەکی کیتابلارداکی حۆکۆملرین بیر قئسمئنئ قۇلایلاشتئرمئش، بیر قئسمئنئ دا اۇلدوغو گیبی قۇروموشتور:
مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۱۰۶﴾ (سورة البقرة)
بیر آیتی نسحەدر وەیا اونوتتورورساق، یرینە داحا حایئرلئسئنئ یا دا دنگینی گتیریریز. آللاهئن هر شەیە بیر اؤلچۆ قۇیدوغونو بیلمز میسین!” (باقارا سورەسی؛ 106)
