- حض. موحاممد آدئنا دین اویدورماق
آللاهئن ألچیسی موحاممد (ع) شؤیلە بویورماقتادئر:
“هر کیم بیلەرک بانا یالان ایسناد أدرسە، جهننمدە یرینی حاضئرلاسئن.”
“بانا یالان ایسناد أتمک، باشقا بیرینە یالان ایسناد أتمک گیبی دگیلدیر. هر کیم بیلەرک بانا یالان ایسناد أدرسە جهننمدە یرینی حاضئرلاسئن.”
رسولوللاە کندیسی حاققئندا حادیث اویدورانلارئ جهننم عاذابئنا قارشئ اویارمئشتئر. موحاممدین (ع) سؤیلەمەدیکلرینی سؤیلەمیش گیبی گؤسترمک، یاپمادئغئ شەیلری یاپمئش گیبی ایددیعا أتمک، أن بۆیۆک غئیبت وە ایفتیرادئر. اویدورماجئلار اینسانلارئ ایقناع أدەبیلمک ایچین بو یۇلو چۇقچا قوللانمئشلار، اویدورما ریوایتلرلە بیلگیسیز اینسانلارئن دۆنیالارئنئ وە آحیرتلرینی قارارتمئشلاردئر.
حادیث اویدورماجئلئغئنئن أن فاضلا اۇلدوغو ساحا طابیعی کی تاصاووفتور. هر قۇنو حاققئندا حادیث بولابیلیرسینیز. نەرەدەیسە هر گجە رۆیالارئندا آللاهئن ألچیسی ایلە قۇنوشورلار، اۇندان تاعلیمات آلئرلار، تۇپلانتئلارئنا داعوت أدرلر وە سۆرکلی اۇنونلا صؤحبت أدرلر. ناسئل اۇلسا قانئتلاماق گیبی بیر عادتی اۇلمادئغئندان اۆرتیلن یالانلارئن سئنئرئ یۇقتور. شوندان أمین اۇلون کی تاصاووفچولارئن بیلدیگی حادیثلری موحاممد (ع) بیلە بیلمییۇر.
آنجاق ماحمود اوستاعۇثماناۇغلو گیبیلری ایشی اییجە چئغئرئندان چئقاراراق رسولوللاهئن أمری وە کۇنترۇلۆندە تفسیر یازدئغئنئ سؤیلەیەبیلەجک قادار ایلری گیتمیشلردیر: “روحول فورقان تفسیرینین” میثلی یۇق. بونو اۇقویانئن دیگر تفسیرلری اۇقوماسئ گرکمز. روحول فورقان تفسیرینی یازمایئ رسولوللاە (ع) أمرەتتی. روحول فورقان تفسیریندە یازئلانلارئن هر بیری اؤنجە رسولوللاها (ع) عارض أدیلیۇر، سۇنرا یازئلیۇر. بیریسی بؤیلە ظوهورات گؤردۆ. طابیعی اؤیلە اۇلور. بونو یازمایئ بیزە رسولوللاە (ع) أمرەتتی.
کندیسینی قوتساللاشتئرماق وە ایچیندە سایئسئز حورافە اۇلان کیتابلارئنئ قۇروما آلتئنا آلماق ایچین بؤیلە بیر یۇلا باش وورولدوغو اۇرتادادئر. بؤیلەلیکلە کیمسە اۇنلارئن أثرلرینی ألشتیرەمەیەجک، شورادا یانلئش وار دیەمەیەجکتیر. شیمدی روحول فورقان تفسیریندەکی حاطالاردان آللاهئن ألچیسی می سۇروملو؟ بو تفسیری رسولوللاها کیملر عارض أدیۇر؟ رسولوللاهئن یانلئش گؤردۆگۆ یرلر نەرەلری؟ آللاهئن ألچیسینە دۆنیا مۆسلۆمانلارئنئن دورومو دا عارض أدیلیۇر مو؟ آدئ گچن تفسیردە حادیث دییە ناقلەدیلن “ایشلرینیزدە سئقئشتئغئنئزدا قابیر أهلیندن یاردئم ایستەیین.” سؤزۆنۆ گرچکتن اۇ مو سؤیلەدی، بو ریوایت حاققئندا نە دەدی؟ آللاهئن ألچیسی اؤلۆلرە تاپئنمایئ قورئان تفسیری دییە اۇنایلادئ مئ؟
بۆتۆن بو سۇرولارئن جوابئنئ بکلییۇروز. آما بیلیۇروز کی بۇشونا بکلییۇروز، چۆنکی هیچبیر یالانئن مانطئقلئ آچئقلاماسئ اۇلماز. موحاممد (ع) حاققئندا بیر سؤز اویدورمانئن وبالی بو قادار آغئرکن جیلدلر دۇلوسو یازئلانلارئ اۇنا ایسناد أتمەنین وبالینی اۇقویوجولارئمئزئن تفککۆرۆنە بئراقیۇروز.
کندیسینی حاقلئ گؤسترەبیلمک ایچین اویدورما ریوایتلرە سارئلماق، اۇ دا یتمزسە رسولوللاە ایلە دۇغرودان قۇنوشتوقلارئنئ سؤیلەمک، بو دا کافی گلمزسە آللاە ایلە صؤحبت أتتیگینی ایددیعا أتمک حورافەجیلرین هر زامانکی باهانەلریدیر. یا رۆیالار عالمیندە آللاە وە رسولۆ ایلە قۇنوشورلار یا آللاە، شەیحلرینین قئلئغئنا گیرر یا دا بیر تۆرلۆ اؤلمەین شەیحلر ایمدادئنا یتیشیر. بو شکیلدە آچئلان حورافە قاپئسئندان کیملرین گچەبیلەجگینی، سۇنوچلارئنئ وە یایئلاجاق یالانلارئ بویورون سیز دۆشۆنۆن.
دۆشۆنەبیلیۇر موسونوز؟ موحاممد (ع) حادیثچیلری زیارت أدیپ صاحیح وە اویدورما حادیثلری بیلدیرمەدی، تۇرونلارئ حاسان وە حۆسەین شهید أدیلیرکن یا دا صئففین وە جمل واقئعالارئ یاشانئرکن اۆممتینی اویارمادئ آما ماحمود اوستاعۇثماناۇغلونا تفسیر درسی ورمەیە گلدی. آیتلری وە حادیثلری آنلاماق ایچین عؤمرۆنۆ یۇللاردا حارجایان موحاددیثلر مگر بۇشونا یۇرولموشلار.
ایسلام دۆشمانلارئ ایلە مۆجادلە أتمەنین أن أتکین یۇلو، اؤنجە ایچ حسابلاشمایئ یاپماق، چؤکۆش نیدنلرینی سۇرغولاماق وە بو حاللرە دۆشمەمیزە نیدن اۇلان “قورتارئجئ مسیح”، “قادرجیلیک” وە “ریوایتپرستلیک” شەیطان اۆچگنیندن قورتولماق اۇلمالئدئر.
یر یۆزۆنۆن بۆتۆن ایسلام دۆشمانئ کافیرلری تؤوبە ایستیغفار أدیپ، ایمانا گلسەلر بیلە رۆیالارئندا آللاهئن ألچیسی ایلە صؤحبت أتتیگینی سؤیلەین اویدورماجئلار اۇلدوغو سۆرەجە، سۆرۆنمکتن یاقایئ قورتارامایئز. مۆسلۆمانلارئن بۆتۆن دردلری بیتسە دە اویدورمالار اۆزەرینە قورولموش دین آلغئسئنئن وارلئغئ، بیزە بلا اۇلاراق یتر دە آرتار. هیچبیر دین، ایسلام قادار ایچریدن ضاربە یەمەمیشتیر وە هیچبیر تۇپلوم، مۆسلۆمانلار قادار کندی دینینە سؤونلری عالیم-مۇللا ظاننەتمەمیشتیر. آللاە بو درین غافلت اویقوسوندان اویانمایئ ناصیب أتسین. بو نۇقطادا قافامئزا تاقئلان شو سۇرولارئ سۇرماق ایستییۇروز:
* سیز هیچ حورافەلرلە مۆجادلە أدن بیر طاریقات گؤرۆدۆنۆز مۆ؟
* حورافە وە باطئل اینانئشلارئ دإیفرە أدن، مۆریدلرینی قورئان ایلە اویاران بیر شەیح بیلیۇر موسونوز؟
* جماعاتئنا شیرکی آنلاتان وە ساقئندئران بیر طاریقات مۇللاسئ گؤردۆنۆز مۆ؟
* بیر طاریقاتئن اؤبۆرۆنۆ شیرک شیرک قۇنوسوندا اویاردئغئنا تانئق اۇلدونوز مو؟
* اؤلۆلردن مدد اوممانئن یانلئش اۇلدوغونو، منقئبە وە ماثاللارلا دین اۇلمایاجاغئنئ آنلاتان بیر طاریقات یا دا جماعات کیتابئنا دوشلادئنئز مئ؟
* قورئان مئالی اۇقوتان وە بونا تشویق أدن بیر طاریقات یا دا جماعات بیلیۇر موسونوز؟
* اویدورما حادیثلر حاققئندا کیتاب یازان بیر طاریقات وار مئ؟ اۇیسا بوحاری وە مۆسلیم گیبی أن گۆونیلیر حادیث قایناقلارئنئن بیلە حاطالارئ دشیفرە أدیلمیش، تنقید أدیلمیشلردیر.
* دیگر دینلردن وە کۆلتۆرلردن أتکیلنمەیە قارشئ مۆریدلرینی ایقاظ أدن، دینلر تاریحی آراشتئرمالارئ یاپان وە یاپتئران شەیحلر وە طاریقاتلارلا قارشئلاشتئنئز مئ؟
أگر بو سۇرولارا سیزی تاطمین أدیجی اۇلوملو یانئتلار بولامئیۇرسانئز، طاریقاتلارئن نە حالدە اۇلدوغونو سیز دۆشۆنۆن. بیز آصلا طاریقات وە جماعاتلارا قارشئ دگیلیز. بو یرلر قورئان مرکزلی عیلیم-عیرفان یووالارئ اۇلمالئدئر. بیز “طاریقات وە جماعاتلارئن مۆسلۆمانلارئ پاسیفیزە أتمەسینە، حورافەلر حاققئندا سسسیز قالماسئنا، قورئان دئشئ کیتابلارلا بسلنمەسینە” قارشئیئز. طاریقاتلارئن یۇق أدیلمەسینی دگیل، قورئان ایلە کندیسینی دنتمەسی گرکتیگینی ساوونیۇروز. هدفیمیزدە قورومسال یاپئلار دگیل، بۇزولان ذیهنییت واردئر.
- دیانت شیرکلە مۆجادلەنین نەرەسیندە؟
بو نۇقطادا شو سۇرویو سۇرماق چۇق یریندە اۇلاجاقتئر؛ دین حیذمتلرینی رسمی اۇلاراق یۆرۆتن دیانت ایشلری باشقانلئغئ، شەیطانی واحیلرلە مۆجادلەنین نەرەسیندە؟ دیانت 86.101 جامیع وە 119.743 پرسۇنلە صاحیب اۇلماسئنا راغمن ناسئل اۇلیۇر دا حورافەلر وە شیرک بو قادار یایغئن اۇلابیلیۇر؟ بو سۇرالارئن چۇق فارقلئ جوابلارئ اۇلماقلا بیرلیکتە أن اؤنملی عونصورلارئ شؤیلە سئرالایابیلیریز:
* دیانتین قابوللندیگی دین آنلایئشئ، تمللرینی قورئاندان دگیل، ماعال أسف گلەنکسل دین کۆلتۆردن آلماقتادئر.
* شیرک وە حورافە اینانئشلار آصلئندا بیلینمکلە بیرلیکتە تۇپلومدان تپکی چکر أندیشەسی ایلە گؤز یومولماقتادئر.
* دیانتین باسئن یایئن اۇرگانلارئنئن حورافە وە شیرک اینانئشلارا قارشئ دویارسئز اۇلدوغو دا بیر گرچکتیر.
* باطئل اینانئشلارا چیزگیلری بللی کسین نت طاوئر آلئنماماقتا قورئان ایلکەلریندن زیادە کیشیسل قاناعات نیتەلیگیندە آچئقلامالارلا یتینیلمکتەدیر.
داحا آرتتئرابیلەجگیمیز پک چۇق نیدندن اؤتۆرۆ دیانت، شیرکلە مۆجادلە قۇنوسوندا کندیسیندن بکلنن غایرتین گریسیندە قالمئشتئر. حورافەلر، باطئل ایعتیقادلار جامیعلردە، تەوە’لردە حالقئمئزئ زهیرلەرکن دیانتین بو دوروما سسسیز قالدئغئ یا دا گرکلی تپکییی ورمەدیگینە شاهیدلیک أدیۇروز. بیذذات دیانتین یایئم اۇرگانلارئندا وە دیانت ایشلری باشقانئمئزئن قاتئلئملارئ ایلە باطئل اینانئشلارئن اۇنایلادئغئنئ اۆزۆلەرک ایزلییۇروز. بو دوروما آللاەتان کندیسینە واحی گلدیگینی ایددیعا أدن وە کیتابئ مثنەوییی قورئان ایلە أش دگر قابول أدن جلالددین رومینین ووصلات یئل دؤنۆملرینە قاتئلماسئنئ اؤرنک ورەبیلیریز. دیانت ایشلری باشقانئ، مثنەوییی وە جلالددین رومییی ألشتیرملی دگیل مییدی؟ مثنەوینین ایچیندە یر آلان آحلاقسئز ماثاللارا قارشئ حالقئمئزئ اویارماسئ گرکمز مییدی؟
