ساعید نورسی وە ریسالەیی نور
کندیسینە واحی گلدیگینی ایددیعا أدنلردن أن مشهور اۇلانلاردان بیریسی دە ساعید نورسیدیر. ریسالەیی نور ایسیملی أثرینی قوتساللاشتئرماق ایچین ألیندن گلنی یاپمئش، قورئاندان ایشینە یارایابیلەجک (!) هر آیتی قوللانماقتان هیچ گری دورمامئشتئر. ساعید نورسی وە تاعقیبچیلری، ریسالەیی نورون قایناغئنئن یر یۆزۆندە اۇلمادئغئنئ، قورئانا أشیت اۇلدوغونو، اۇنون آلئندئغئ یردن آلئندئغئنئ (ایندیریلدیگینی) ایفادە أتمکتەدیر.
“ریسالەیی نورلار، نە دۇغونون کۆلتۆرۆندن وە عیلیملریندن، نە دە باتئنئن فلسفە وە بیلیملریندن آلئنمئش وە ایقتیباس أدیلمیش بیر نوردور. اۇ گؤکتن اینمیش قورئانئن، دۇغونون دا باتئنئن دا اۆستۆندە اۇلان عارشتاکی یریندن آلئنمئشتئر.”
ساعید نورسییە گؤرە ریسالەلر، قورئانئن صاحیب اۇلدوغو اؤزللیکلر تاشئر:
“ریسالەیی نور؛ هم شریعات، هم دوعا، هم حیکمت، هم عیبادت، هم أمیر وە داعوت، هم ذیکیر هم فیکیر، هم حاقیقات، هم تاصاووف، هم مانطئق هم کلام بیلگیسی، هم ایلاهیات بیلگیسی، هم صانعاتا اؤزندیرمە، هم بلاغات هم دە واحدانییتی ایثبات کیتابئدئر. اۇ، قارشئتلارئنئ أتکیسیز حالە گتیریر وە سوستورور.”
ساعید نورسی وە نورجولارا گؤرە ریسالەلر قوصورسوز وە حاطاسئزدئر:
“مۆبارک سؤزلر شۆبهەسیز کیتابئ مۆبینین نورلو لمەعاتئدئر. ایچیندە ایضاحا موحتاج یرلر أکسیک اۇلماماقلا برابر کۆللۆ حالیندە قوصورسوز وە نۇقصانسئزدئر.”
یوقارئداکی ایفادەلردە گچن “ریسالەیی نور” کلیمەلرینی قالدئرئپ یرینە قورئانئ کریمی قۇیدوغونوزدا؛ گؤرەجکسینیز کی ساعید نورسی، قورئانئن صئفاتلارئنئ کندی کیتابئ ایچین قوللانمئشتئر. آیرئجا سؤز قۇنوسو ایفادەلر ایلهام اۇلاراق تەویل أدیلمەیەجک قادار نتتیر. ساعید نورسی، ریسالەیی نورو یازارکن کندی سچیمینین اۇلمادئغئنئ وە کندی ایرادەسی ایلە یازئلمادئغئنئ شؤیلە ایفادە أتمکتەدیر:
(…) بو حاقیقاتلاردان آنلادئم کی ریسالەیی نور، بو عاصرئن اینسانلارئ اۇلان بیزلر ایچین یازدئرئلمئشتئر.
“أی ریسالەیی نور! سنین؛ حاققئن دیلی، حاققئن ایلهامئ اۇلوپ اۇنون ایذنی ایلە یازئلدئغئنا شۆبهە یۇق. ‘بن کیمسەنین مالئ دگیلیم. بن هیچبیر کیتابتان آلئنمادئم، هیچبیر أثردن چالئنمادئم. بن راببانی وە قورئانیییم. بیر لایموتون أثریندن فئشقئران کرامتلی بیر نوروم.”
نور ریسالەلریندە همن عاینئ مئالدە، باشقا ایفادەلر دە قوللانئلمئشتئر:
* یازدئرئلدئ.
* یازدئرئلمئش.
* یازدئرئلمادئ.
* ایحتیارسئز.
* ماعنن ایجبار أدیلمییۇروم.
* ایذین اۇلمادئغئندان یازئلمادئ.
* ایحتیارئم حاریجیندە اۇلاراق اوزون یازدئرئلدئ. حیکمتینی دە آنلامادئق، بلکی بیر حیکمتی وار دییە اؤیلەجە بئراقتئق.
* حاقیقاتتان حابر آلدئم.
* ایرادە وە اێحتیارئم ایلە یازمادئم.
* ایحتیارسئز اۇلاراق تەلیف أدیلدیگیندن.
* بەیانا ایذین وریلمەدی.
* ایحتیارسئز سەوق أدیلدیم.
* یازمایا ایذین وریلمەدی.
ساعید نورسینین ریسالەیی نور حاققئنداکی سؤزلرینی بیر آرایا گتیردیگیمیزدە ائصرارلا باشقا بیر قایناغا، کندیسینی یؤنلندیرن باشقا بیر گۆجە عاطئف یاپتئغئنئ گؤرۆرۆز. اۇ، کیتابئنئ حاطاسئز وە قوصورسوز گؤرۆر، اؤزل بیر قوتساللئغئ اۇلدوغونا اینانئر. کندی کیتابئنئ، قورئان ایلە أش دگر قابول أدر. آشاغئداکی ایفادەلر کندیسینە عائیدتیر:
“ریسالەیی نور بو عاصئردا، بو تاریحتە بیر عوروەتۆل وۆثقادئر. یاعنی چۇق ساغلام، قۇپماز بیر زینجیر وە بیر حابلوللاە یاعنی آللاهئن ایپیدیر. اۇنا ألینی آتان، یاپئشان قورتولور.”
“حابلوللاە (آللاهئن ایپی) وە عوروەتۆل وۆثقا (چۇق ساغلام، قۇپماز بیر زینجیر)” تاعبیرلری قورئانئن صئفاتئدئر. (باقارا؛ 256) وە (آلی عیمران؛ 103) شیمدی شو سۇرولارئ سۇرماق زۇروندایئز: آللاهئن ایپی آللاها حائیدتیر وە ریسالەیی نور دا آللاهئن ایپی اۇلدوغونا گؤرە، ریسالەلر کیمە عائیدتیر؟ آصئل یازارئ کیمدیر؟ ساعید نورسی، قورئانئن صئفاتلارئنئ نیدن ائصرارلا کندی کیتابئ ایچین دە قوللانیۇر، بو ایسیملری ریسالەلرە کیم وردی؟ آللاە، بو قۇنودا بیزلری شؤیلە اویاریۇر:
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ ﴿۷۹﴾ (سورة البقرة)
أللرییلە کیتاب یازئپ سۇنرا اۇنو آز بیر بدل قارشئلئغئندا ساتماق ایچین؛ “بو آللاە قاتئنداندئر” دیەنلرە یازئقلار اۇلسون! أللرییلە یازدئغئندان اؤتۆرۆ وای حالینە اۇنلارئن! (باقارا سورەسی؛ 79)
حض. عالییە ایندیریلن کیتاب
ریسالەیی نوردا یر آلان وە باش طارافئندا؛ “ماحرمدیر، هرکسە گؤستریلمز” یازان “اۇن سکیزینجی لمعا”، نورجولار طارافئندان گیزلنمکتە وەیا چشیتلی نیدنلرلە گؤزلردن /گۆندمدن اوزاق توتولماقتادئر. بونون نیدنی آشاغئدا اۇقویاجاغئنئز قۇرقونچ ایفتیرادئر:
“… سۇنرا حاضرتی جبرائیلین، حوضورئ نبەویدە گتیریپ، عالییە سکینە نامئیلا بیر صایفادا یازئلئ ایسمی آعظام، حض. عالینین قوجاغئنا دۆشمۆش. حض. عالی دییۇر: ‘بن جبرائیلین شاحصئنئ یالنئزعالائیمۆس سما صورتیندە گؤردۆم. سسینی ایشیتتیم، صایفایئ آلدئم، بو ایسیملری ایچیندە بولدوم.’ دیەرک بو ایسمی آعظامدان باحث ایلە باعضئ حادیثاتئ ذیکیردن سۇنرا تاحدیثی نیعمت صورتیندە دییۇر کی: ‘أوولی دۆنیادان قئیامتە قادار عولومئ أسرارئ مۆهیممە بیزە مشهود درەجەسیندە اینکیشاف أتمیش، کیم نە ایستەرسە سۇرسون، سؤزۆمۆزە شۆبهە أدنلر ذلیل اۇلور.”
