تۆم بونلارا أک اۇلاراق فاناتیک دویغولارلا ترؤر قوسان دینجی میلیتانلار؛ “ترؤر ایسلامداندئر؛ بونو اینکار أدن کافیردیر” ایسیملی ماقالە یایملاماقتان چکینمزلر:
“هر کیم کی؛ ‘ایسلام ترؤردن (قۇرقوتمادان) اوزاقتئر’ دەرسە یا دا ایسلام ایلە ترؤرۆ بیربیریندن آیئرمایا قالقارسا کافیر اۇلور. چۆنکی ترؤر ایسلامداندئر.”
عاقلئ باشئندا بیر کیمسە بؤیلە بیر شەیی سؤیلەیەبیلیر می؟ ألبتتە کی سؤیلەیەمز، آنجاق دین دویغوسونون یرینی کین دویغوسو آلئرسا، آللاە رئضاسئ ایچین ترؤر ایلە ایسلامئ أشیتلەر، حاتتا کندیسی گیبی دۆشۆنمەین مۆسلۆمانلارئ بیلە دینسیزلیکلە سوچلار. دینجیلیگین یؤنتیمە گلمەسی آصلئندا ترؤرۆن، تالانئن، باغنازلئغئن وە جهالتین ایقتیدارا گلمەسیدیر.
ایلگیلی آلئنتئلار گؤستریۇر کی، آللاهئن واحیەتتیگی قورئانا قارشئ “دینجیلیک ضاربەسی” ایلە قارشئ قارشئیایئز. منقئبەلر، اویدورما آصئلسئز ریوایتلر، آیتلرە یاپئلان تاحریفلر وس. بو آحتاپۇت گؤرۆنۆملۆ ضاربەنین قۇللارئ /اوزانتئلارئدئر. تۆم بونلارا باقاراق شو تثبیتی یاپماق دوروموندایئز؛ ایسلام عالمینین شو آنداکی ایچلر آجئسئ حالی، قورئانئ بئراقئپ اویدورولموش دینین پشیندن گیتمەسی یۆزۆندندیر.
یوقارئدا وردیگیمیز اؤرنکلر بوز داغئنئن سادەجە گؤرۆنن قئسمئدئر، بورادا ناقلەدەمەیەجگیمیز قادار فاضلا اؤرنگی واردئر. کیتابلار وە ناقیللر قئیئدا کؤشەدە قالمئش یازئلار دگیللردیر، هر آن اۇقونماقتا اۇلان بو أثرلرە درگاەلاردا وە صوفی چیزگیدە یایئن یاپان کیتابچئلاردا قۇلایلئقلا دوشلایابیلیرسینیز. بو کیتابلارئن ترکلردە آلئم ساتئمئ سۆرمکتە، کۆرسۆلردن واعاظ اۇلاراق آنلاتئلماقتا وە یازارلارئ چۇق دگرلی عالیملر قابول أدیلمکتەدیر. بو کیتابلاردان أتکیلنن اینسانلارئن دەولت یؤنتیمیندە اۆست قادەمەلرە گلدیگیندە وە شارطلار اۇلوشتوغوندا ضاربە یاپاراق دینجی سالطانات قوراجاغئندان، آدئمئز گیبی أمینیز. تاریح بونون اؤرنکلرییلە دۇلودور.
دینجی میلیتان، دین قارشئتئندان داحا تهلیکەلیدیر
یر یۆزۆندە دینسیز هیچ کیمسە یۇقتور. هر اینسان دۇغرو اۇلدوغونو دۆشۆندۆگۆ بیر حایات طارزئنئ بنیمسەر وە بو دا “اۇنون دینی” اۇلور. بو آچئدان باقئلئرسا شیرک بیر دینجیلیک حارەکتیدیر. اینسان یاپئسئندا دینسیزلیک دییە بیر أگیلیم اۇلامایاجاغئندان قورئان؛ دینسیزلری دگیل، دینجیلری، دین سؤمۆرۆجۆلرینی ایتهام أتمیشتیر.
اینسانلئغئن سلامتی وە دۇغرو دین آلغئسئنئن یرلشتیریلەبیلمەسی ایچین أن کالیتەلی دینلر تاریحی ألشتیریلری، قورئان ایلە یاپئلئر. قورئانئن هدفیندە آتئیستلر دگیل، دیندار گؤرۆنۆملۆ دینجیلر واردئر. قورئان، دین آداملارئنئن ساچتئغئ ظولمە قارشئ اینسانلئغئ اویاراراق موعجیزەوی بیر گرچگی آچئغا چئقارماقتادئر. قورئانئن دینی سؤمۆرنلرلە عالاقالئ بەیانلارئنئ اینجەلەییپ، فسادچئ شبەکەیی یاقئندان تانئماق زۇروندایئز.
دین سؤمۆرۆجۆلری، اینسانلئغئن أن تهلیکەلی دۆشمانئدئر:
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ ﴿۲۰۴﴾ وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ ﴿۲۰۵﴾ (سورة البقرة)
اینسانلاردان اؤیلەلری واردئر کی، دۆنیا حایاتئ حاققئنداکی سؤزلری سنین حۇشونا گیدر وە قالبیندەکینە آللاهئ شاهید توتار. حالبوکی اۇ، دۆشمانئن أن یامانئدئر. ایش باشئنا گچتیگیندە ایسە یر یۆزۆندە فساد چئقارماق، أکینی وە نسلی هلاک أتمک ایچین اوغراشئر. آللاە ایسە فسادئ سەومز. (باقارا سورەسی؛ 205-204)
دین سؤمۆرۆجۆلۆگۆ فیرعاوون مسلگیدیر:
وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسَى وَلْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسَادَ ﴿۲۶﴾ (سورة المؤمن)
فیرعاوون دەدی کی: “بئراقئن، شو موسایئ اؤلدۆرەییم دە راببینە یالوارسئن. چۆنکی اۇنون، دینینیزی دگیشتیرمەسیندن یاحود یر یۆزۆندە فساد چئقارماسئندان قۇرقیۇروم. (مۆمین سورەسی؛ 26)
حالقئن دینی دویغولارئنئ اۇقشایئپ کیتلەلری گؤزۆنە کستیردیگی هدفلرە یؤنلندیرمک دینجیلیگین أن ایلری تظاهۆرۆدۆر. سۇن اۇقودوغوموز آیتتە فیرعاوون گۆیا دیندار کسیلەرک موسایئ (ع) فسادلئقلا سوچلویۇر وە دینی بۇزدوغو یالانئنئ اویدوراراق اۇنو اؤلدۆرمک ایستییۇر. گۆنۆمۆزدە دە بو تیپلر مەوجودتور. جامیع کۆرسۆلریندن بیریلرینی آللاە رئضاسئ ایچین (!) فیشلتمەیە چالئشانلار ایلە فیرعاوون آراسئنداکی فارقئ بیریسی بیزە آچئقلامالئ. بو آیت عاینئ زاماندا دینی قوللانان سؤمۆرۆجۆلرین دینی قۇروما آدئ آلتئندا قان دؤکمەیە نە قادار هوەسلی اۇلدوغونو اۇرتایا قۇیماقتادئر.
قورئان دینجیلیگە ساواش آچمئش وە “آللاە ایلە آلداتما” یۇللارئنئ دشیفرە أدەرک بیزە گؤسترمیشتیر. بو آرادا اۇقونماسئ وە قۇنوشولماسئ گرکن چۇق آیت واردئر. اۇقویوجولارئمئزئ آراشتئرمایا داعوت أدیۇروز.
جسارتیمیزی تۇپلایالئم وە گرچکچی اۇلالئم
واقتیندە سؤیلنمەین دۇغرو، یالانا حیذمت أدر. حورافە پوتونا قارشئ مۆسلۆمانلارئ آللاە رئضاسئ ایچین عیلیملە وە قالملە جیهادا چاغئریۇروز. مۆسلۆمان اۇلاراق ایلک واظیفەمیز هر شەیدن اؤنجە “آللاە ایلە آلداتمامایئ” اؤگرنمکتیر. یۆجە کیتابئمئز قورئان، اینسان دۇغاسئنا أن اویغون دینی اؤنردیگی گیبی اویدورولان دینە قارشئ دا اویارمئشتئر. دین آداملارئنئن دۇیمازلئغئنا، دین سؤمۆرۆسۆنە، حورافەلرە طاوئر آلان کیتابئمئزئن ایلک بویروغونون “إقرأ = اۇقو” اۇلماسئ بۇشونا دگیلدیر. اونوتمایالئم کی، هر واحشت وە ترؤر أیلمی تمللرینی یانلئش اینانئشلاردان آلئر. دۇلایئسئیلا حورافەلرلە مۆجادلە أتمک، آصلئندا فساد ایلە مۆجادلە أتمکتیر.
مۆسلۆمانلار، قورئانئن اویارئسئنا راغمن ماعال أسف حورافەجی شیددت حاستالئغئنئن أسیری اۇلموشلاردئر. شو آن ألیمیزین آلتئندا اۇلان باعضئ دینی کیتابلاردا اینسان حایاتئنا سۇن ورمەیی أمرەدن یا دا گۆزل گؤسترن یئغئنلا ایفادە مەوجودتور. شەیحینە یا دا حۇجاسئنا باغلئلئق آدئنا اینسان اؤلدۆرمەیی عیبادت گیبی گؤسترن پاساژلار هیچ دە آز دگیلدیر. دینی لیدرینی تانرئ گیبی گؤرن، اۇنون أمیرلرینی قوتسال قابول أتمەیەجک می؟ حۇجاسئنئ کائیناتئن ایمامئ قابول أدن، اۇنون حاطئرئنا دۆنیامئزئ ماحوەتمەیەجک می؟
یاشادئغئمئز فاجیعالار وە ایحانتلر بیزی اویاندئرمایاجاقسا، پکی بیزی نە اویاندئراجاق؟ بو گؤزۆ دؤنمۆش جانیلر حانگی کیتابلارئ اۇقویۇرلار، کیملردن أتکیلنیۇرلار، نەرەلردن بسلنیۇرلار؛ بونلارئ سۇرمامئز گرکمییۇر مو؟ بو تیپلری یؤنلندیرن قایناقلارئ آراشتئرالئم وە حورافەجیلرین نەلری گؤزە آلابیلەجگینی تکرار تکرار دۆشۆنەلیم.
ساپقئنلار، ایمان أتتیگی یالانلارئ یایماق اوغرونا قان دؤکمەیی وە جان یاقمایئ عیبادت ظاننەدرلر. ایقتیدار حئرصلارئ، منفاعات وە ماقام أدینمە آرزولارئ اینسانئن گؤزۆنۆ دؤندۆرۆنجە کندیسی گیبی دۆشۆنمەینلری دۆشمان وە حائین ایعلان أدر. چۆنکی حورافەنین وە حئرصلارئن وردیگی سارحۇشلوغون أتکیسی اویوشتوروجودان چۇق داحا فاضلادئر، تەثیری چۇق داحا اوزوندور.
حورافەلر وە باطئل اینانئشلار سانئلدئغئ قادار ماعصوم وە ضارارسئز دگیلدیر. ساچما وە آصئلسئز اۇلان اینانئشلار بیریلری ایچین سۇن درەجە اؤنملیدیر. دینی یا دا سیاسی لیدرلرینین بۆتۆن گؤرۆشلرینی دۇغرو قابول أدیپ، کیتابلارئنئ قوتسال سایان ذیهنییتین قان دؤکمەسی وە فسادا نیدن اۇلماسئ آن مسئەلەسیدیر. بو یۆزدن بۆتۆن حورافەلر جیددییە آلئنئپ اۇنلارلا مۆجادلە أدیلمەسی شارطتئر.
حورافە یایان فسادچئلار کندیسینین حائین اۇلدوغونو آصلا قابول أتمزلر. اۇنلارا گؤرە یاپتئقلار، آللاە رئضاسئ ایچین بیر دەوریم وە آیدئنلانما حارەکتیدیر. پکی، بونجا ظولمۆ گؤزۆنۆ قئرپمادان ایشلەین بو جانیلرین ویجدانلارئ نیدن راحات؟ سئغئندئقلارئ نە وار؟ حانگی دویغولارلا حارەکت أدیۇرلار وە نەیە اینانیۇرلار؟
بو سۇرولارئن تارتئشماسئز تک بیر جوابئ واردئر: قورئان سۆزگجیندن گچمەمیش حورافە قوسان کیتابلاردئر. چۇجوقلارا وە گنچلرە دین دییە آنلاتئلان بو کیتابلار اوفوقلارئمئزئ قارارتماقتا وە ایمانئمئزئزهیرلەمکتەدیر. حورافە قازانئ اۇلان یایئنلاردان قورتولمادان دینی سؤمۆرۆنۆن وە دین آدئنا یاپئلان ضاربەلرین سۇنو گلمەیەجکتیر. دیققاتلئجا آراشتئرئلدئغئندا گؤرۆلەجکتیر کی، گلەجگیمیز وە گنچلیگیمیز اویدورولموش دینین تهدیدی آلتئندادئر.
بۆتۆن بونلارلا بیرلیکتە یالانئ، حورافەیی وە شیرکی بیلدیگی حالدە، تۇپلومداکی فسادا سسسیز قالان باعضئ حۇجالار فسادچئلارلا ایش بیرلیگی حالیندەدیر. حاقیقاتئ قۇنوشمایان وە ساپقئن اینانئشلارئ تنقید أتمەین دین آداملارئ طئبقئ بونلارئ یایانلار گیبیدیر. دۇغرولارئ چۇق ایی بیلدیگی حالدە ماقاملارئنئ، منفاعاتلارئنئ وە تۇپلوم ایچیندەکی یرلرینی قایبەتمە قۇرقوسویلا شیرک ایلە مۆجادلە أتمەین، دۇغرولارئ گیزلەین وە آللاهئن آیتلرینی اینسانلاردان ساقلایان کیمسەلر، بیذذات قورئان طارافئندان لاعنتلنمیشلردیر. (باقارا؛ 159)
اینسانلئغئ گرچک آنلامدا چۆرۆتۆپ تاحریب أدنلر، کؤتۆلۆگە قارشئ ساواشمایان شەیطانی دین آداملارئدئر. مۆسلۆمانلارئ حورافەلرلە وە منقئبەلرلە اۇیالایئپ قورئاندان اوزاق توتانلار؛ آللاهئن دگیل، شەیطانئن حیذمتکارلارئدئر.
فهمی چچن ایلکای
