تکنۇلۇژیدە نە قادار ایلری سەویەدە اۇلسالار دا واحیی قابوللنمەینلر، آللاهئ آتلاتامازلار. آللاها راغمن قورتولوشو ساغلایامازلار. آللاهئن واحیینە سئرت چەویرن ظالیم تۇپلوملارئن حاققئ قورتولوش دگیل، یئقئمدئر. بو گرچگی آنجاق گؤنۆل گؤزلری کؤرلمەمیش کیمسەلر گؤرەبیلیرلر.
وَأَصْحَابُ مَدْيَنَ وَكُذِّبَ مُوسَى فَأَمْلَيْتُ لِلْكَافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ ﴿۴۴﴾ فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا وَبِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَشِيدٍ ﴿۴۵﴾ أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَا أَوْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى الْأَبْصَارُ وَلَكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ ﴿۴۶﴾ (سورة الحج)
مدیەن حالقئ دا یالانلادئ. موسا دا (فیرعاوون طارافئندان) یالانلاندئ. بن دە اۇ کافیرلرە بیر سۆرە وردیم. سۇنرا دا اۇنلارئ یاقالایئوردیم. بنی تانئماماق ناسئلمئش گؤرسۆنلر. نیجە مملکتلر واردئ کی، ظولۆم یاپارلارکن بیز اۇنلارئ یۇق أتتیک. آرتئق داملارئ چؤکمۆش، دووارلارئ اۆزرینە یئقئلمئشتئر. (گریدە) نیجە ترک أدیلمیش قویولارلا بۇمبۇش قالمئش یۆکسک سارایلار (بئراقئلمئشتئر). یر یۆزۆندە دۇلاشمئیۇرلار مئ کی، اۇلانلارئ عاقلەدەجک قالبلری، ایشیتەجک قولاقلارئ اۇلسون. گرچک شودور کی، گؤزلر کؤر اۇلماز، فاقاط آصئل گؤگۆسلرین ایچیندەکی قالبلر کؤر اۇلور. (حاج سورەسی؛ 44-46)
بۆتۆن اینسانلئغئ أکۇنۇمیک، روحسال، کۆلتۆرل وە بیلیمسل آنلامدا راحاتلاتاجاق یگانە سیستم، حایاتئن هر آلانئنئ دۆزنلەین ایسلامدئر. وارلئق عالمێهنین آلترناتیفی اۇلمایان تک قورتولوش پلانئدئر. چۆنکی بو سیستمین قوروجوسو آللاەتئر.
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُوَ يُدْعَى إِلَى الْإِسْلَامِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ﴿۷﴾ (سورة الصف)
ایسلاما داعوت اۇلوندوغو حالدە، آللاە اۆزەرینە یالان اویدوراندان داحا ظالیم کیم اۇلابیلیر؟ آللاە چالیم تۇپلومو دۇغرو یۇلا ایلتمز. (صاف سورەسی؛ 7)
آللاها تسلیم اۇلمایان (واحیدن یۆز چەویرن) کیمسەلر سادەجە آللاە ایلە دگیل، چەورەسی وە کندیسی ایلە دە چاتئشما ایچیندەدیرلر.
سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ ﴿۱۴۶﴾ وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَلِقَاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۱۴۷﴾ (سورة الأعراف)
یر یۆزۆندە حاقسئز یرە بۆیۆکلۆک تاسلایانلارئ، آیتلریمیزی آنلاماقتان اوزاق توتاجاغئم. اۇنلار کی، بۆتۆن آیتلریمیزی گؤرسەلر دە اۇنلارا ایمان أتمزلر. دۇغرو یۇلو گؤرسەلر دە، اۇ یۇلو توتوپ گیتمزلر. أگر ساپئقلئق یۇلونو گؤرۆرلرسە توتار اۇنو ایزلەرلر. چۆنکی اۇنلار آیتلریمیزی اینکار أتمەیی عادت أدینمیشلر وە اۇنلاردان حپ غافیل اۇلاگلمیشلردیر. آیتلریمیزی وە آحیرتتەکی قارشئلاشمایئ اینکار أدنلرین عامللری حپتن بۇشا گیتمیشتیر. چکەجگی جزا کندی یاپتئقلارئندان باشقا مئ اۇلاجاقتئر؟ (آعراف سورەسی؛ 146-147)
بو وە بنزەری آیتلر دیققاتلئجا اینجەلندیگیندە گؤرۆلەجکتیر کی، اینسانئن قورتولوشو کندی ألیندە اۇلوپ، آللاهئن ایپی اۇلان قورئانئ سئقئ بیر شکیلدە توتماسئیلا مۆمکۆندۆر. قورئانئن اؤنردیگی قورتولوش پلانئ ایلە بیزیم قورتولوش آلغئمئز بیربیرینە ضئدتئر. ایسلام، اینسانا قورتارئجئ اۇلاراق باشقا بیر فانی وارلئغئ گؤسترمز. هیچ اؤلمەین آللاها توەککۆل أتمەیی اؤنریر. ایسلامئ دیگر دینلردن آیئران أن تمل اؤزللیک قورتارئجئنئن سادەجە آللاە اۇلدوغو اینانجئدئر. بیریلری آتالارئندان، دینی یا دا سیاسی لیدریندن قورتارئجئلئق بکلییۇرسا، بو دوروم قورئاندا شیرک اۇلاراق ایسیملندیریلیر.
مهدی وە مسیح کیمدیر؟
ریوایتلری وە بیلدیک تارتئشمالارئ بورایا تاشئمادان، شو گرچگین آلتئنئ چیزملیییز: قورئانا گؤرە هر تۇپلومون یۇل گؤستریجیسی واردئر: “… سن سادەجە بیر اویارئجئسئن وە هر تۇپلولوق ایچین دۇغرویو وە ایییی گؤسترن بیر اؤندر واردئر.” (راعد؛ 7) بو آیتتن آنلادئغئمئزا گؤرە بۆتۆن تۇپلوملارا عیلیم وە فیکیر آداملارئ رهبرلیک یاپماقتا وە اینسانلارئ یؤنلندیرمکتەدیر. وە بو کیشیلر اۇلاغان اۆستۆ کاراکترلی کیمسەلر دگیللردیر. مهدی میتۇلۇژیک-أفسانەوی وە یارئ تانرئ بیریسی دگیل، کندیسینی أگیتن هر بیر کیشیدیر. اؤیلەیسە یاپئلماسئ گرکن؛ “سۇن مسیح” موحاممدین (ع) سارغئدئنئ حارەکت نۇقطاسئ أدینیپ، تۇپلوموموزا یۇل گؤسترن “مهدیلر” اۇلمایئز. ایسلام دینیندە قورتارئجئ؛ گؤکتن گلن وە اۇلاغان اۆستۆ حاریقالار یاراتان “مهدی-مسیح” اینانجئ یۇقتور، ایشین بو طارافئ ماثالسئ اویدورمالاردئر.
بۆتۆن تۇپلوملارئن مهدیلری وە مسیحلری یینە اۇ تۇپلومون یتیشتیردیگی واحی ایلە آیدئنلانمئش وە أطرافئنئ دا آللاهئن “یازئلئ-گؤرسل” آیتلری ایلە آیدئنلاتان کیشیلردیر. هر مۆسلۆمان کندیسینی أگیتەرک بو واصئفلارا صاحیب اۇلابیلیر وە چەورەسینە یۇل گؤسترەبیلیر. کیمسە گؤکتن بیریلرینین گلمەسینی بکلەمەملیدیر. هیچ کیمسە اوچان- قاچان سۆپرمن گیبی بیر قورتارئجئ حایال أتمەملیدیر. ایستەر أکۇنۇمی، ایستەر سیاست، ایستەر حوقوق وس. کیشی حانگی آلاندا کندیسینی أگیتمیشسە، اۇ آلاندا “یۇل گؤستریجیدیر”. اینسانلئغا قورتولوش گؤکلردن دگیل، کندی ایچیندە أگیتتیگی “عاقئل وە واحیی” اؤلچۆ أدینن مۆنەوور کیمسەلردن گلەجکتیر. کیتاب اۇقوما آلئشقانلئغئ اۇلمایان، بیلیمە مراقئ بولونمایان وە کائینات آیتلرینی اۇقوما ایستگی ایچیندە اویانمامئش کیمسەلرە بکلنیلن آنلامدا مهدی گلسە نە اۇلاجاق کی؟
تۇپلوم کندی قورتارئجئلارئنئ واحیین وە عاقلئن کۇنترۇلۆندە کندیسی اۆرتملی وە بو کیمسەلری یارئ تانرئ گیبی گؤرمەملیدیر. اینسانلئغئن ایلرلەیشی کندی قورتولوشونون وە فلاکتینین کندی أللری ایلە اۆرتتیگینین سۇنوجوندا مەیدانا گلدیگینی آنلادئغئندا، داحا دا حئز قازاناجاقتئر. قورئان بیلگی وە دنەییم صاحیبی کیمسەلرین فساد قارشئسئندا سسسیز قالماسئنئ قئناماقتادئر.
فَلَوْلَا كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُو بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الْأَرْضِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّنْ أَنْجَيْنَا مِنْهُمْ وَاتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَا أُتْرِفُوا فِيهِ وَكَانُوا مُجْرِمِينَ ﴿۱۱۶﴾ وَمَا كَانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا مُصْلِحُونَ ﴿۱۱۷﴾ (سورة هود)
سیزدن اؤنجەکی قوشاقلارئن سؤز وە أثر صاحیبی اۇلانلارئ، یر یۆزۆندە بۇزغونجولوقتان آلئقۇیمالئ دگیللر مییدی؟ آما ایچلریندن قورتارمئش اۇلدوغوموزون آز بیر قئسمئ دئشئمدا هیچبیری بونو یاپمادئ. ظولمە ساپانلار ایسە ایچینە گؤمۆلدۆگۆ ثروت شئمارئقلئغئنئن آردئنا دۆشۆپ سوچلولار حالینە گلدیلر. حالقئ اییلیک وە بارئش سەونلر اۇلسایدئ، راببین اۇ کنتلری /مدەنییتلری ظولۆملە هلاک أدەجک دگیلدی یا! (هود سورەسی؛ 116-117)
شاید بیلگی، تجرۆبە وە اوزمان کیمسەلر ائصلاحا قاتقئدا بولونمازسا، اینسانلارا اۇلاغان اۆستۆ اؤزللیکلرە صاحیب باشقا قورتارئجئلار آرارلار.
فهمی چچن ایلکای
