ورمیش اۇلدوغوموز بو اؤرنک اینسانلئق تاریحی ایچیندە یاشانان یۆزلرجەسیندن سادەجە بیر تانەسیدیر. اینسانلئق، قورتولوشو وە حوضورو فانیلردن بکلەدیگی سۆرەجە بو وە بنزەری اۇلایلارئن آصلا سۇنو گلمەیەجکتیر. اؤزللیکلە گچیردیگیمیز یۆزیئلدا چئقان دۆنیا ساواشلارئ وە دیگر ساواشلار حپ سؤزدە قورتارئجئلارئن ألییلە چئقارئلمئش، داحا اییسینی یاپایئم دەرکن، چۇق داحا کؤتۆ نتیجەلر اۇرتایا چئقمئشتئر. سۇنراکی نسیللر سؤزدە قورتارئجئلارئن ماحوەتتیگی دۆنیایئ میراث آلمئشلاردئر.
ساپقئن ایدئۇلۇژیلر وە ساپقئن دینی فیکیرلر اینسانلارئن سادەجە دۆنیا ساعادتینی دگیل، آحیرت موتلولوغونو دا اۇلومسوز یؤندە أتکیلەمیشتیر. حپ داحا اییسینی ایستەین، دگر اۆرتمەین، سئنئر تانئمایان وە سۆرکلی تۆکتمەیە آلئشتئرئلمئش نسیللر آرتئق بئراقئن باشقالارئنا فایدا ساغلامایئ، کندیسینی بیلە اونوتموشلاردئر. تۆم بونلارئن نیدنی آللاهئن واحییندن اوزاقلاشماقتئر.
بیر دە واحی ایلە اینسانلئق آراسئندا دووار گیبی سد اۇلوشتوران باعضئ دین آداملارئ واردئر. بو کیمسەلر اۆرتتیگی یالان وە حورافەلرلە اینسانلئغئن ایلک وە سۇن اومودو اۇلان دینی تانئنماز حالە گتیرمیشلردیر. دینجیلیگین حپ سؤمۆرن وە کؤلەلشتیرن یؤنۆنۆ گؤرن اینسان اۇغلو، یاراتئجئسئنا یابانجئلاشتئرئلمئشتئر. آللاهئن دینینی، شەیطانئن راضئ اۇلاجاغئ شکیلدە آنلاتان، یاشایان دینجی سؤمۆرۆ چتەسی، تۇپلوملارئن قورتولوشو اۇلان واحیی؛ طئبقئ بیر حاستانئن ألیندن عیلاجئنئ چالار گیبی چالمئشتئر. بورادا شو تثبیتی یاپماق زۇروندایئز: “دین دۆشمانلئغئنئن نیدنی، دینین کندیسی دگیل، دینی کەیفی آرزولارئنا آلت أدن دیندار گؤرۆنۆملۆ شەیطانی چتەلردیر.”
واحیدن باغئنسئز قورتولوش آنلایئشئ؛ حۆسراندئر
بیرەیسل یا دا تۇپلومسال اۇلاراق هرکسین قورتولوشو وە قورتارئجئیئ آراماسئ دۇغال بیر ایحتیاجتئر، بورایا قادار هر شەی نۇرمالدیر. دۇغال اۇلمایان ایسە اینسانلارئن قورتارئجئ دییە یانلئش آدرسلرە گیتمەسی یا دا بللی اۇراندا فایدا ساغلایابیلەجک کیمسەلردن اۇنون بۇیونو، کاپاسیتەسینی آشان ایستکلردە بولونماسئدئر.
تۆم اینسانلئغا أن یوقارئدان باقان هر چاغدا، هر اۇرتامدا اینسانلئغئن چئقارئنا اۇلان هر شەیی بیلن آللاە اۇلدوغونا گؤرە تک وە آصئل قورتارئجئ اۇدور. اۇ “قادیر”دیر یاعنی اؤلچۆ قۇیاندئر. تۆم وارلئق عالمینین ایشلەییش سیستمینی آللاە قوردوغونا گؤرە؛ ناسئل، نە زامان وە نە شکیلدە دۆزن قورولور؛ اۇ بیلیر. وارلئقلارئن فئطاراتئنئ یاراتان آللاە، هر بیر جانلئنئن نەیە ایحتیاجئ اۇلدوغونو اۇ جانلئدان داحا ایی بیلیر. اینسانلئغئن سلامتی، حوضور، ماددی وە ماعنەوی آنلامدا تام اۇلاراق قورتولوشو آللاهئن ألیندەدیر. اۇنون قوردوغو سیستملە مۆمکۆندۆر. اؤلۆملۆلرین /فانیلرین اۆرتتیگی فیکیرلر دە کندیسی گیبی سئنئرلئ وە اۇلۆملۆدۆر. آللاهئن واحیینی ترک أدیپ، ضارارئ فایداسئندان جۇق گچیجی چؤزۆملرلە تاطمین اۇلمایا چالئشانلار، کندیسینی وە پشیندن گؤتۆردۆکلرینی قارانلئقلارا، بونالئملارا وە نیهایت آتشە سۆرۆکلەرلر.
آللاە گؤکلری وە یری یاراتمئش، قوللانئم قئلاووزو اۇلان واحیینی اینسانا تسلیم أتمیشتیر. واحی آیتلردن اۇلوشور، آیت ایسە ایکی تۆرلۆدۆر؛ یازئلئ اۇلانلار (ایندیریلن کیتابلار)، گؤرسل اۆلانلار (کائیناتئن کندیسی). اینسانئن واظیفەسی، ینی سیستملر ایجاد أتمک دگیل، آللاهئن وار أتتیگی سیستمی اۇنون بلیرلەدیگی قوراللار وە اؤلچۆلرە گؤرە کائیناتئ ایعمار وە ایدارە أتمکتیر. اینسان ایلە واحیین بولوشماسئ، سو ایلە تۇپراغئن بولوشماسئ گیبیدیر. آللاهئن سو آیتی ایلە تۇپراق آیتی بولوشتوغوندا، دۇغادا ناسئل حایات مەیدانا گلیۇرسا، اینسان ایلە واحی بولوشورسا عاینئ شکیلدە حوضور وە رفاە اۇرتامئ یاعنی “قورتولوش” مەیدانا گلەجکتیر. اینسان بو نۇقطادا آللاهئن کندیسی ایچین بلیرلەدیگی قادرە /اؤلچۆیە راضئ اۇلمالئدئر. کؤر وە فاناتیک دویغولارلا آتالارئنئن تاقلیدچیلیگینی یاپانلار أن درین پیشمانلئغئ یاشایاجاقلاردئر.
اینسان اۇغلونون آللاهئن سیستمینە بۇیون أگمەمەسی کندی سۇنونو گتیرن بیر فلاکتتیر. وە بو فلاکتی بیزلرە یاشاتانلار حپ قورتارئجئ قئلئغئندا گلەجک واعاد أدن شیعارلارلا قارشئمئزا چئقمئشلاردئر. اینسانلئغئن سلامتی بۆتۆن قورتارئجئلاردان قورتولماقلا مۆمکۆندۆر. واحیدن قۇپوق، تمللرینی آللاهئن کیتابئندان آلمایان بۆتۆن دەوریمجی، قورتارئجئ فیکیرلر، حۆسراندئر. ایچیندە یاشادئغئمئز بو أورندە یؤنتیمین آللاها عائید اۇلدوغونا وە تۆم سۇرونلارئن آللاهئن واحیی ایلە چؤزۆلەبیلەجگینە تام اۇلاراق ایمان أدن بیر مۆسلۆمانئن، باشقا کیشی وە سیستملردن مدد اومماسئنئن، قورتولوش بکلەمەسینین مانطئقلئ طارافئ یۇقتور، اۇلاماز.
قورئاندا بیرەیسل وە تۇپلومسال قورتولوش ایلکەلری
یۆجە آللاە شؤیلە بویورور:
الر كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ﴿۱﴾ (سورة إبراهیم)
ألیف، لام، را. اینسانلارئ راببینین ایذنییلە قارانلئقلاردان آیدئنلئغا، عازیز وە حامید اۇلانئن دۇسدۇغرو یۇلونا چئقارمان ایچین، سانا ایندیردیگیمیز کیتابتئر. (ایبراهیم سورەسی؛ 1)
قورئانئن بو وە بنزەری آیتلریندن آنلئیۇروز کی، اینسانلئغئن دۆنیادا وە آحیرتتە قورتولوشو، قارانلئق وە ائضدئراب دۇلو سئقئنتئلاردان حوضور وە أسنلیگە قاووشماسئ آللاهئن کلامئنا تابیع اۇلماقلا گرچکلشیر. بیزیم دۆنیادا وە آحیرتتە قورتولوشوموز؛ آتالارئمئزئن دگیل، آللاهئن ألیندەدیر. آللاە ایندیردیگی کیتابتا بیرەیسل وە تۇپلومسال اۇلاراق نەلرین بیزلری قورتاراجاغئنئ آچئقلامئشتئر. بونلارا ماددەلر حالیندە دگینمک یریندە اۇلاجاقتئر.
“کیشییی وە تۇپلوملارئ دۆنیادا وە آحیرتتە نە قورتارئر؟” سۇروسونا، قورئان شو یانئتلارئ وریر:
اینسانئن آللاەتان باشقا قۇرویوجوسو (قورتارئجئ دۇستو) یۇقتور.
إِنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ ﴿۱۱۶﴾ (سورة التوبة)
گؤکلرین دە یرین دە مۆلک وە یؤنتیمی آللاهئندئر. دیریلتیر وە اؤلدۆرۆر دە. سیزین ایچین آللاە دئشئندا نە بیر دۇست واردئر نە دە بیر یاردئمجئ. (تەوبە سورەسی؛ 116)
اینسانئ قورتاراجاق اۇلان، ایشلەدیگینین قارشئلئغئنئ آللاەتان بکلەیەرک، اۇنا گۆونەرک (ایمان أدەرک)، صابئرلا اۆرتتیگی صالیح عامللردیر.
مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۹۶﴾ مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۹۷﴾ (سورة النحل)
سیزین یانئنئزداکی دۆنیا مالئ تۆکنیر، آللاهئن یانئنداکیلر ایسە تۆکنمز. موحاققاق کی بیز، آللاە یۇلوندا صابرەدنلری، یاپتئغئ عاملین داحا گۆزلییلە مۆکافاتلاندئراجاغئز. أرککتن وە دیشیدن؛ مۆمین اۇلاراق کیم ایی عامل ایشلەرسە موحاققاق اۇنو گۆزل بیر حایات ایلە یاشاتاجاغئز وە یاپماقتا اۇلدوغو عامللرین داحا گۆزلییلە مۆکافاتلارئنئ ألبتتە ورەجگیز. (ناحل سورەسی؛ 96-97)
اینسان روحسال آنلامدا حوضور ایستییۇرسا، حئرصلارئنئ یؤنتملی وە کیشیسل گلیشیمە اؤنم ورملیدیر.
… وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴿۹﴾ (سورة الحشر)
… نفسینین جیمریلیگیندن /دۇیومسوزلئغئندان قۇرونانلار، قورتولوشا أرنلرین تا کندیسیدیر. (حاشر سورەسی؛ 9)
قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى ﴿۱۴﴾ وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى ﴿۱۵﴾ (سورة الأعلی)
کندیسینی کؤتۆلۆکلردن آرئندئران، راببینین آدئنئ آنئپ ناماز قئلان، فلاحا أرر. (آعلا سورەسی؛ 14-15)
اینسان کندی کندیسینین قورتارئجئسئدئر وە هرکس قئیامت گۆنۆ کندی نفسی ایچین مۆجادلە ورەجکتیر.
وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى ﴿۳۹﴾ وَأَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرَى ﴿۴۰﴾ ثُمَّ يُجْزَاهُ الْجَزَاءَ الْأَوْفَى ﴿۴۱﴾ (سورة النجم)
اینسان ایچین کندی چالئشماسئندان باشقا بیر شەی یۇقتور. وە چالئشماسئ دا ایلریدە گؤرۆلەجکتیر. سۇنرا اۇنا قارشئلئغئ تاستامام وریلەجکتیر. (نجم سورەسی؛ 39-41)
يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَفْسِهَا وَتُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿۱۱۱﴾ (سورة النحل)
اۇ گۆن، هرکس نفسینی قورتارماق ایچین اوغراشاراق گلیر وە هرکسە یاپتئغئ ایشین قارشئلئغئ تامامئیلا اؤدنیر وە هیچ کیمسەیە دە ظولمەدیلمز. (ناحل سورەسی؛ 111)
