قورئاندا، مەوجود تەورات وە اینجیللردە آیرئنتئلارئ بولونمایان کیمی اۇلایلار دا آنلاتئلمئش، آردئندان بونلارئن آنجاق آللاە طارافئندان بیلدیریلمەسی ایلە بیلینەبیلەجک اۇلایلار اۇلدوغونا وورغو یاپئلمئشتئر. اؤرنگین مریەمە (ع) دائیر پک جۇق بیلگی وریلدیکتن سۇنرا ایلگیلی قۇنو، آشاغئداکی آیتلە سۇنلاندئرئلمئشتئر. گرچکتن دە تەوراتتا یا دا اینجیلدە بؤیلە بیر قۇنودان باحثەدیلمز:
ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ ﴿۴۴﴾ (سورة آل عمران)
ایشتە بو، سانا واحیی یۇلویلا بیلدیردیگیمیز غایب حابرلریندندیر. یۇقسا مریەمین باقئمئنئ کیم اۆستلنەجک دییە (قورعا ایچین) چوبوقلارئنئ آتارلارکن، اۇنلارئن یانئندا دگیلدین. آرالارئندا چکیشیرلرکن دە یانئندا دگیلدین. (آلی عیمران سورەسی؛ 44)
نبی نوحا (ع) دائیر اؤنجەکی کیتابلاردا بولونان بیربیریندن فارقلئ بیلگیلرین دۇغروسو دا یینە قورئاندا آنلاتئلمئش وە بونلارئن آردئندان آشاغئداکی آیت گؤندریلمیشتیر:
تِلْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنْتَ تَعْلَمُهَا أَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ ﴿۴۹﴾ (سورة هود)
ایشتە بونلار، سانا واحیەتتیگیمیز غایب حابرلریدیر. داحا اؤنجە بونلارئ نە سن بیلیردین، نە دە حالقئن. اؤیلەیسە سن دوروشونو بۇزما. موتلو سۇن، موتتاقیلرین (یانلئشلاردان ساقئنانلارئن) حاققئدئر. (هود سورەسی؛ 49)
نبی یوسوفون (ع) حایاتئنئن تام بیر اؤزتی؛ یوسوف سورەسیندە وریلمیش، آرقاسئندان دا بۆتۆن بو بیلگیلری موحاممدین (ع) باشقا تۆرلۆ اؤگرنمیش اۇلامایاجاغئ وورغولانمئشتئر:
ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ ﴿۱۰۲﴾ (سورة یوسف)
ایشتە بو، گیزلی قالمئش حابرلردندیر؛ سانا واحی یۇلویلا بیلدیریۇروز. یۇقسا سن، اۇنلار (یوسوفا) اۇیون قورارلارکن ایش بیرلیگی یاپتئغئندا (قاردشلرینین) یانئندا دگیلدین. سن نە قادار ایستەسن دە، اینسانلارئن چۇغو اینانماز. (یوسوف سورەسی؛ 102-103)
د- اؤنجەکی کیتابلاردا قورئان واحیینی وە سۇن نبییی گؤسترن دلیللر
قورئان، کندیسیندن اؤنجە کیتاب وریلنلردن کیتابلارئندا اوزمان اۇلان کیشیلرین؛ موحاممدین (ع) آللاهئن نبیسی وە ألچیسی، قورئانئن دا آللاهئن گؤندردیگی واحی اۇلدوغونا کندی کیتابلارئنداکی بیلگیلر سایەسیندە شاهیدلیک أتتیگینی بیلدیرمکتەدیر:
وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ ﴿۴۳﴾ (سورة الرعد)
آیتلری گؤرمزلیکتن گلنلر (کافیرلیک أدنلر)؛ “سن ألچی اۇلاراق گؤندریلمیش دگیلسین،” دەرلر. دە کی: “آرامئزدا آللاهئن وە اۇ کیتابئن بیلگیسینە صاحیب اۇلانلارئن شاهید اۇلماسئ یتر. (راعد سورەسی؛ 43)
قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لَا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذَا يُتْلَى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ سُجَّدًا ﴿۱۰۷﴾ وَيَقُولُونَ سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنْ كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولًا ﴿۱۰۸﴾ وَيَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعًا ﴿۱۰۹﴾ (سورة الإسراء)
دە کی: “سیز اۇنا ایستەر اینانئن ایستەر اینانمایئن. اۇندان اؤنجە کندیسینە عیلیم وریلمیش اۇلانلارا قورئان تیلاوت أدیلدیگی زامان چنەلرینین اۆستۆنە قاپانئپ سجدە أدرلر؛ دەرلر کی: “راببیمیزە بۇیون أگریز؛ دیمک کی راببیمیزین وردیگی سؤز گرچکلشمیش.” چنەلرینین اۆستۆنە قاپانئر آغلارلار. بو اۇنلارئن سایغئسئنئ آرتئرئر. (ایسرا سورەسی؛ 107-109)
کیتابلارئندا اوزمان اۇلانلارئن یانئندا، اوزمان اۇلمایئپ دا یالنئزجا وریلن کیتابئن ایچریگینی بیلن کیشیلر دە، قورئان وە اۇنو گتیرن نبی گلدیگی زامان، اۇنو نت بیر شکیلدە تانئماسئنئ ساغلایاجاق قادار چۇق بیلگییی کندی کیتابلارئندا بولابیلیر. یاعنی قورئانئن، آللاهئن کیتابئ اۇلدوغو وە اۇنو گتیرن کیشینین دە آللاهئن نبیسی وە ألچیسی اۇلدوغو بیلگیسی؛ اؤنجەکی کیتابلاردان، اوزمانلئق گرکتیرمەیەجک درەجە آچئق شکیلدە بولونابیلمکتەدیر. بو دوروم ألیمیزدە مەوجود وە هرکسین یانئندا بولونان تەورات وە اینجیللر ایچین دە حالن تام اۇلاراق گچرلیدیر:
الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمُ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿۲۰﴾ (سورة الأنعام)
کیتاب وردیگیمیز کیمسەلر اۇنو (قورئانئ وە گتیرن ألچییی) کندی چۇجوقلارئنئ تانئدئغئ گیبی تانئرلار. کندیسینی حۆسرانا اوغراتانلار، اۇنا اینانمایانلاردئر. (أنعام سورەسی؛ 20)
بو آچئق دلیللرین بیر قئسمئ شؤیلە ماددەلنەبیلیر:
– موسا گیبی بیر نبی اۇلماسئ
– ایسرائیل اۇغوللارئنئن قاردشلری یاعنی ایسماعیل اۇغوللارئ ایچیندن چئقاجاق اۇلماسئ
– قئبلە یؤنۆنۆ دگیشتیرەجک حۆکمۆ گتیرمەسی
– زبور (مزمورلار) وە اینجیلدە (ماتتا)؛ “یاپئجئلارئن رددەتتیگی باش کؤشە تاشئ” اۇلاراق نیتەلنمەسی
بو ماددەلرین آیرئنتئلارئ اینجەلندیگیندە، اؤنجەکی کیتابلارئ بیلن کیشیلرین، گرچکتن دە موحاممدین (ع)، آللاهئن گؤندردیگی سۇن ألچی؛ قورئانئن دا اؤنجەکیلری تاصدیق أدن بکلنن کیتاب اۇلدوغونو نت بیر شکیلدە آنلایاجاغئ وە قۇلایلئقلا اۇنا ایناناجاغئ اۇنوجونا اولاشئلماقتادئر.
ه- ایچریگین گنلینە دائیر دلیللر
- توتارلئلئق
قورئان لافظئنئن تامامئنئن آللاها عائید اۇلدوغونو سؤیلەین آیتلردن بیری شؤیلەدیر:
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا ﴿۸۲﴾ (سورة النساء)
قورئانئ باشتان سۇنا دۆشۆنمزلر می؟ آللاەتان باشقاسئندان گلسەیدی، ایچیندە چۇق سایئدا توتارسئزلئق بولورلاردئ. (نیسا سورەسی؛ 82)
گۆنۆمۆزدە قورئان متنیندە بولوندوغو ایددیعا أدیلن توتارسئزلئقلارئن تامامئ ایسە، متنی آللاهئن قورئاندا اؤگرتتیگی متۇدا گؤرە اۇقوماماقتان قایناقلانماقتادئر. قورئان اۆزەریندە أکیپلر حالیندە یاپئلماسئ گرکن آنلاما چالئشماسئنئن متۇدو دا یینە قورئاندا آچئقلانمئش وە بونا “حیکمت” دەنمیشتیر. آللاە بۆتۆن نبیلرە کیتابلا بیرلیکتە “حیکمتی یاعنی اۇندان حۆکۆم چئقارما یؤنتمینی دە” اؤگرتتیگینی بیلدیرمکتەدیر. (أنعام؛ ) گرچکتن بو شکیلدە یاپئلان چالئشمالار سایەسیندە، گۆنۆمۆزدە یاشانان گلەنکسل ایسلامی آنلایئشلا، قورئانئن أمرەتتیگی ایسلامی یاشام آراسئنداکی بۆیۆک اوچوروم اۇرتایا چئقماقتا، مۆسلۆمانلارئن دۆنیادا ایچیندە بولوندوغو سئقئنتئلئ دورومون نیدنلری دە آنلاشئلماقتادئر.
